ಕೆರೆಯ ಏರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಬಿರುಕು ಕಂಡರೆ ಊರಿನವರು ತಕ್ಷಣ ಮಣ್ಣು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಬಿರುಕು ಚಿಕ್ಕದಿದ್ದಾಗಲೇ ನೀರು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಶುರು ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಒಡ್ಡಿನಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ಸಂಬಂಧಗಳವರೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಡೆದು ಹೋಗುವ ನಾಲ್ಕು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಂಭಸಾ ಭಿದ್ಯತೇ ಸೇತುಸ್ತಥಾ ಮಂತ್ರೋಽಪ್ಯರಕ್ಷಿತಃ
ಪೈಶುನ್ಯಾದ್ಭಿದ್ಯತೇ ಸ್ನೇಹೋ ವಾಚಾ ಭಿದ್ಯೇತ ಕಾತರಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अम्भसा भिद्यते सेतुस्तथा मन्त्रोऽप्यरक्षितः
पैशुन्याद्भिद्यते स्नेहो वाचा भिद्येत कातरः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ambhasā bhidyate setustathā mantro’pyarakṣitaḥ
paiśunyādbhidyate sneho vācā bhidyeta kātaraḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಂಭಸಾ (अम्भसा, ambhasā) = ನೀರಿನಿಂದ (by water)
- ಭಿದ್ಯತೇ (भिद्यते, bhidyate) = ಒಡೆಯುತ್ತದೆ (is broken)
- ಸೇತುಸ್ತಥಾ (सेतुस्तथा, setustathā) = ಒಡ್ಡು, ಹಾಗೆಯೇ (ಸೇತುಃ, ತಥಾ) (a dam, and likewise)
- ಮಂತ್ರೋಽಪ್ಯರಕ್ಷಿತಃ (मन्त्रोऽप्यरक्षितः, mantro’pyarakṣitaḥ) = ಕಾಪಾಡದ ರಹಸ್ಯ ಆಲೋಚನೆಯೂ (ಮಂತ್ರಃ, ಅಪಿ, ಅರಕ್ಷಿತಃ) (a counsel, too, if unguarded)
- ಪೈಶುನ್ಯಾದ್ಭಿದ್ಯತೇ (पैशुन्याद्भिद्यते, paiśunyādbhidyate) = ಚಾಡಿಮಾತಿನಿಂದ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ (ಪೈಶುನ್ಯಾತ್, ಭಿದ್ಯತೇ) (is broken by slander)
- ಸ್ನೇಹೋ (स्नेहो, sneho) = ಪ್ರೀತಿ (affection)
- ವಾಚಾ (वाचा, vācā) = ಮಾತಿನಿಂದ (by a word)
- ಭಿದ್ಯೇತ (भिद्येत, bhidyeta) = ಒಡೆದೀತು (may break)
- ಕಾತರಃ (कातरः, kātaraḥ) = ಹೆದರುವ ಮನಸ್ಸಿನವನು (a timid person)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನೀರಿನಿಂದ ಒಡ್ಡು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಪಾಡದ ರಹಸ್ಯ ಆಲೋಚನೆಯೂ ಹೊರಬಂದು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಚಾಡಿಮಾತಿನಿಂದ ಪ್ರೀತಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಾತಿನಿಂದಲೇ ಹೆದರುವ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಕುಸಿದಾನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A dam is broken by water. In the same way a counsel that is not guarded breaks open. Affection is broken by slander. A timid person may be broken by a mere word.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ ಎಂದರೆ ಪೂಜೆಯ ಮಂತ್ರವಲ್ಲ. ಆಲೋಚನೆ ಅಥವಾ ಗುಟ್ಟಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ನೀರು ಒಡ್ಡನ್ನು ಒಡೆಯುವಂತೆ ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟ ಗುಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
Here mantra does not mean a prayer. It means counsel or a secret deliberation. The comparison is that a secret let slip breaks a plan as water breaks a dam.
ಕೊನೆಯ ಪಾದದ ಭಿದ್ಯೇತ ಎಂಬ ರೂಪ ಸಂಭವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಒಡೆದೀತು ಎಂದು. ಹೆದರುವ ಮನಸ್ಸಿನವರೆಲ್ಲ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಒಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ.
The form bhidyeta in the last line expresses a possibility, that it may break. The verse is not saying that every timid person breaks, only that the chance is there.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 164. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 164. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಒಂದು ವಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಚಿಕ್ಕ ಚಾಡಿಯಿಂದಲೇ ಶುರುವಾಗುವುದನ್ನು ಅನೇಕರು ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಡ್ಡು ಒಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಬಿರುಕು ನೋಡುವ ಎಚ್ಚರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಬೇಕು.
Many have seen discontent in a ward or a team begin with a small piece of gossip. The habit of looking for the crack before the dam goes is needed in relationships too.
ಗುಟ್ಟನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇಳುವವನ ಸಂಕೋಚವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದೂ ಹೌದು. ರೋಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂಬಂಧ ನಿಂತಿದೆ.
Guarding a secret also means respecting the reticence of the one who confided it. The relationship of treatment stands on the trust that what a patient said goes nowhere else.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ