ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟವರ ದಿನಚರಿ ಅವರದೇ ಆಗಿರುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಊಟ, ನಿದ್ರೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕೆಲಸದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.
ಇದೊಂದು ಪದ್ಯ, ರಾಜಸೇವಕರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಅಕ್ಷರ. ಇದರ ನಿಖರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಶುಭಪುಷಿ ಕಲಾವಪ್ಯಪ್ರಮತ್ತಾಃ ಸ್ವಧರ್ಮಾದನುದಿನಮುಪಕಾರಾನಾಚರಂತೇ ಬುಧಾನಾಮ್
ಬಹುಜನಪರಿಪುಷ್ಟಾ ಬದ್ಧದೀಕ್ಷಾಸ್ತ ಏತೇ ತನುಸುಖಮಪಿ ಹಿತ್ವಾ ತನ್ವತೇ ರಾಜಸೇವಾಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अशुभपुषि कलावप्यप्रमत्ताः स्वधर्मादनुदिनमुपकारानाचरन्ते बुधानाम्
बहुजनपरिपुष्टा बद्धदीक्षास्त एते तनुसुखमपि हित्वा तन्वते राजसेवाम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
aśubhapuṣi kalāvapyapramattāḥ svadharmādanudinamupakārānācarante budhānām
bahujanaparipuṣṭā baddhadīkṣāsta ete tanusukhamapi hitvā tanvate rājasevām
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಶುಭಪುಷಿ (अशुभपुषि, aśubhapuṣi) = ಅಮಂಗಳವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ (that nourishes what is inauspicious)
- ಕಲಾವಪ್ಯಪ್ರಮತ್ತಾಃ (कलावप्यप्रमत्ताः, kalāvapyapramattāḥ) = ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪದವರು (ಕಲೌ, ಅಪಿ, ಅಪ್ರಮತ್ತಾಃ) (unheedless even in the Kali age)
- ಸ್ವಧರ್ಮಾತ್ (स्वधर्मात्, svadharmāt) = ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದ ನೆಲೆಯಿಂದ (out of their own duty)
- ಅನುದಿನಮ್ (अनुदिनम्, anudinam) = ದಿನದಿನವೂ (day after day)
- ಉಪಕಾರಾನ್ (उपकारान्, upakārān) = ಉಪಕಾರಗಳನ್ನು (good turns)
- ಆಚರಂತೇ (आचरन्ते, ācarante) = ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ (they perform)
- ಬುಧಾನಾಮ್ (बुधानाम्, budhānām) = ಪಂಡಿತರಿಗೆ (for the learned)
- ಬಹುಜನಪರಿಪುಷ್ಟಾಃ (बहुजनपरिपुष्टाः, bahujanaparipuṣṭāḥ) = ಅನೇಕ ಜನರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಪುಷ್ಟರಾದವರು (well supported by many people)
- ಬದ್ಧದೀಕ್ಷಾಸ್ತ (बद्धदीक्षास्त, baddhadīkṣāsta) = ದೀಕ್ಷೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವರಾದ ಅವರು (ಬದ್ಧದೀಕ್ಷಾಃ, ತೇ) (those who have bound themselves to a vow)
- ಏತೇ (एते, ete) = ಇವರು (these very ones)
- ತನುಸುಖಮಪಿ (तनुसुखमपि, tanusukhamapi) = ದೇಹಸುಖವನ್ನೂ (even bodily comfort)
- ಹಿತ್ವಾ (हित्वा, hitvā) = ಬಿಟ್ಟು (having given up)
- ತನ್ವತೇ (तन्वते, tanvate) = ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ (they carry on)
- ರಾಜಸೇವಾಮ್ (राजसेवाम्, rājasevām) = ರಾಜಸೇವೆಯನ್ನು (the service of the king)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪಾಪವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲೂ ಇವರು ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದ ನೆಲೆಯಿಂದ ದಿನದಿನವೂ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ಈ ವ್ರತಬದ್ಧರು ದೇಹಸುಖವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ರಾಜಸೇವೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even in the Kali age, which feeds on what is inauspicious, these men do not lose their guard. Out of their sense of duty they do good turns for the learned every day. Supported by many, and bound by their vow, they give up even bodily comfort and carry on the service of the king.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಲಿಯುಗ ಎಂದರೆ ಧರ್ಮ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಕಾಲ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಂಬಿಕೆ. ಅಂತಹ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಂಬ ಮಾತು ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ತೂಕ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
In tradition the Kali age is the time when duty wears thin. The words even in such an age add weight to the praise.
ಬಹುಜನಪರಿಪುಷ್ಟ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅನೇಕರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಪುಷ್ಟರಾದವರು ಎಂದೂ ಅನೇಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವರು ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ನಾವು ಮೊದಲ ಅರ್ಥವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
The word bahujanaparipushta can be read as nourished by many or as nourishing many. We have kept the first sense.
ಈ ಪದ್ಯದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಪೂರ್ತಿ ನೇರವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ. ಇದೇ ವಿಭಾಗದ ನಂತರದ ಪದ್ಯಗಳು ಸೇವಕನ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
It is not certain that the praise here is wholly straight. The verses that follow in the same section speak of the servant’s hardship.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 139. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 139. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇತರರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸುಖ ಬಿಟ್ಟು ದುಡಿಯುವವರು ಇಂದೂ ಇದ್ದಾರೆ. ವೈದ್ಯರ ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಿ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತರಗತಿ ಇಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
People still give up their own comfort for the work of others. A doctor’s night shift or a teacher’s extra class are examples.
ಆದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ತ್ಯಾಗ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯದೇ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಫಲವೇ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
Yet behind the praise sits a question. It is worth asking whether the sacrifice is chosen or only the result of pressure.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ