ಬಹುದಿನ ಬಯಸಿದ ಹುದ್ದೆ ಸಿಕ್ಕ ದಿನ ಮನಸ್ಸು ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುದಿನದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಕೆಲಸ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆಯ ಹೋಲಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಔತ್ಸುಕ್ಯಮಾತ್ರಮವಸಾದಯತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಕ್ಲಿಶ್ನಾತಿ ಲಬ್ಧಪರಿಪಾಲನವೃತ್ತಿರೇವ
ನಾತಿಶ್ರಮಾಪನಯನಾಯ ಯಥಾ ಶ್ರಮಾಯ ರಾಜ್ಯಂ ಸ್ವಹಸ್ತಧೃತದಂಡಮಿವಾತಪತ್ರಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
औत्सुक्यमात्रमवसादयति प्रतिष्ठा क्लिश्नाति लब्धपरिपालनवृत्तिरेव
नातिश्रमापनयनाय यथा श्रमाय राज्यं स्वहस्तधृतदण्डमिवातपत्रम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
autsukyamātramavasādayati pratiṣṭhā kliśnāti labdhaparipālanavṛttireva
nātiśramāpanayanāya yathā śramāya rājyaṃ svahastadhṛtadaṇḍamivātapatram
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಔತ್ಸುಕ್ಯಮಾತ್ರಮವಸಾದಯತಿ (औत्सुक्यमात्रमवसादयति, autsukyamātramavasādayati) = ಹಂಬಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ (ಔತ್ಸುಕ್ಯಮಾತ್ರಮ್ + ಅವಸಾದಯತಿ) (only brings eagerness down)
- ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ (प्रतिष्ठा, pratiṣṭhā) = ಸ್ಥಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ (attaining a position)
- ಕ್ಲಿಶ್ನಾತಿ (क्लिश्नाति, kliśnāti) = ಕಾಡುತ್ತದೆ (troubles)
- ಲಬ್ಧಪರಿಪಾಲನವೃತ್ತಿರೇವ (लब्धपरिपालनवृत्तिरेव, labdhaparipālanavṛttireva) = ಪಡೆದುದನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕೆಲಸವೇ (ಲಬ್ಧಪರಿಪಾಲನವೃತ್ತಿಃ + ಏವ) (the very task of protecting what was gained)
- ನಾತಿಶ್ರಮಾಪನಯನಾಯ (नातिश्रमापनयनाय, nātiśramāpanayanāya) = ಹೆಚ್ಚು ಆಯಾಸ ನೀಗಿಸಲು ಅಲ್ಲ (ನ + ಅತಿಶ್ರಮಾಪನಯನಾಯ) (not for removing much weariness)
- ಯಥಾ (यथा, yathā) = ಹೇಗೆ (as)
- ಶ್ರಮಾಯ (श्रमाय, śramāya) = ಆಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ (for weariness)
- ರಾಜ್ಯಂ (राज्यं, rājyaṃ) = ರಾಜ್ಯ (kingship)
- ಸ್ವಹಸ್ತಧೃತದಂಡಮಿವಾತಪತ್ರಮ್ (स्वहस्तधृतदण्डमिवातपत्रम्, svahastadhṛtadaṇḍamivātapatram) = ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದ ಹಿಡಿಕೆಯ ಕೊಡೆಯಂತೆ (ಸ್ವಹಸ್ತಧೃತದಂಡಮ್ + ಇವ + ಆತಪತ್ರಮ್) (like a parasol whose handle one holds in one’s own hand)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ಥಾನ ಸಿಕ್ಕರೆ ಹಂಬಲ ಮಾತ್ರ ತಣಿಯುತ್ತದೆ. ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕೆಲಸವೇ ನಂತರ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದ ಹಿಡಿಕೆಯ ಕೊಡೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ರಾಜ್ಯ. ಅದು ಆಯಾಸ ನೀಗಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆ, ಆಯಾಸ ತರುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Winning a position only quiets the eagerness. The work of protecting what was won is what wears one down afterwards. Kingship is like a parasol whose handle is held in one’s own hand. It does little to remove weariness and brings weariness instead.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕೊಡೆ ಬಿಸಿಲಿನ ಆಯಾಸ ನೀಗಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಾನೇ ಹಿಡಿದು ನಿಂತವನ ತೋಳು ನೋಯುತ್ತದೆ. ಛತ್ರ ರಾಜನ ಗುರುತು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೂರುತ್ತದೆ.
A parasol should relieve the weariness of the sun. Yet the arm of the one who stands holding it aches. The parasol is also a mark of kingship, so the comparison sits well here.
ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದು. ಅಭಿಜ್ಞಾನಶಾಕುಂತಲ ನಾಟಕದ ಪದ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
Pratishtha means here gaining a position. The verse is widely known as one from the play Abhijnanashakuntalam.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 139. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 139. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕ ದಿನದ ಸಂತೋಷ ಕೆಲವೇ ವಾರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ದುಡಿಮೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಪರಿಚಿತ.
The joy of a promotion lasts a few weeks. What remains in the days after is the labour of carrying the post. A doctor newly made head of a department will know this.
ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗು ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊರೆ ಎಷ್ಟೆಂದು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
But the verse does not say run from responsibility. It suggests that it is better to know the size of the load beforehand and accept it knowingly.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ