ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ಜನಜಂಗುಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಒರಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಒಬ್ಬ ಜಾರಿದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ರಣವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಇಬ್ಬರು ಯೋಧರಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೇ ಬಾಣ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ ಅವರ ನಿಲುವೇ ಸ್ವರ್ಗಯಾತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಭಿನ್ನೋರಸ್ಕೌ ಶತ್ರುಣಾಕೃಷ್ಯ ದೂರಾದಾಸನ್ನತ್ವಾತ್ಕೌಚಿದೇಕೇಷುಣೈವ
ಅನ್ಯೋನ್ಯಾವಷ್ಟಂಭಸಾಮರ್ಥ್ಯಯೋಗಾದೂರ್ಧ್ವಾವೇವ ಸ್ವರ್ಗತಾವಪ್ಯಭೂತಾಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
भिन्नोरस्कौ शत्रुणाकृष्य दूरादासन्नत्वात्कौचिदेकेषुणैव
अन्योन्यावष्टम्भसामर्थ्ययोगादूर्ध्वावेव स्वर्गतावप्यभूताम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
bhinnoraskau śatruṇākṛṣya dūrādāsannatvātkaucidekeṣuṇaiva
anyonyāvaṣṭambhasāmarthyayogādūrdhvāveva svargatāvapyabhūtām
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭಿನ್ನೋರಸ್ಕೌ (भिन्नोरस्कौ, bhinnoraskau) = ಎದೆ ಸೀಳಿದ ಇಬ್ಬರು (ಭಿನ್ನ ಉರಸ್ಕೌ) (the two with chests pierced)
- ಶತ್ರುಣಾಕೃಷ್ಯ (शत्रुणाकृष्य, śatruṇākṛṣya) = ಶತ್ರುವಿನಿಂದ (ಶತ್ರುಣಾ), ಎಳೆದು (ಆಕೃಷ್ಯ) (by the enemy, drawn (the bow))
- ದೂರಾದಾಸನ್ನತ್ವಾತ್ (दूरादासन्नत्वात्, dūrādāsannatvāt) = ದೂರದಿಂದ (ದೂರಾತ್), ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದುದರಿಂದ (ಆಸನ್ನತ್ವಾತ್) (from afar, because they stood close together)
- ಕೌಚಿದೇಕೇಷುಣೈವ (कौचिदेकेषुणैव, kaucidekeṣuṇaiva) = ಇಬ್ಬರು (ಕೌಚಿತ್), ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ (ಏಕ ಇಷುಣಾ ಏವ) (the two men, by one arrow alone)
- ಅನ್ಯೋನ್ಯಾವಷ್ಟಂಭಸಾಮರ್ಥ್ಯಯೋಗಾದೂರ್ಧ್ವಾವೇವ (अन्योन्यावष्टम्भसामर्थ्ययोगादूर्ध्वावेव, anyonyāvaṣṭambhasāmarthyayogādūrdhvāveva) = ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಆಸರೆಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯುವ ಬಲದ ಕಾರಣದಿಂದ (ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಅವಷ್ಟಂಭ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಯೋಗಾತ್), ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತವರಾಗಿಯೇ (ಊರ್ಧ್ವೌ ಏವ) (through the strength of holding each other up, standing upright indeed)
- ಸ್ವರ್ಗತಾವಪ್ಯಭೂತಾಮ್ (स्वर्गतावप्यभूताम्, svargatāvapyabhūtām) = ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದವರೂ (ಸ್ವರ್ಗತೌ ಅಪಿ) ಆದರು (ಅಭೂತಾಮ್) (they became gone to heaven as well)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೂರದಿಂದ ಶತ್ರು ಎಳೆದು ಬಿಟ್ಟ ಒಂದೇ ಬಾಣ, ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಯೋಧರ ಎದೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿತು. ಅವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಆತು ನಿಲ್ಲುವ ಬಲದಿಂದ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಹೋದರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A single arrow, drawn by the enemy from afar, pierced the chests of two warriors who stood close together. Holding each other up, they stayed upright and went to heaven as well.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಊರ್ಧ್ವ ಎಂದರೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತ ಎಂದೂ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತರು ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಎಂಬ ಎರಡೂ ಭಾವ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿದೆ.
Urdhva means both standing upright and going upwards. The one word carries both senses: they stood upright, and they went up.
ಇದು ಯುದ್ಧದ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಒಂದೇ ಬಾಣಕ್ಕೆ ಇಬ್ಬರು ಸಿಕ್ಕಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಕವಿ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಳೆದವನು ಯಾರು ಎಂಬ ಅನ್ವಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲವಾಗಿದೆ, ನಾವು ಶತ್ರು ಬಿಲ್ಲು ಎಳೆದ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
This is an exaggeration of battle. The poet turns two men caught by one arrow into a picture of climbing to heaven. The grammar of what was drawn is a little loose, and we take it that the enemy drew his bow.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 130. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 130. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಆಸರೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಒಬ್ಬರು ಬಿದ್ದರೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕಷ್ಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ ನಿಂತವರನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Colleagues who stand propping each other will catch one when the other slips. Those who stand beside us in a hard hour are worth a great deal in life.
ಯುದ್ಧದ ಸಾವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಕಾವ್ಯದ ರೂಢಿ. ಅದನ್ನು ನಾವು ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತೇವೆ, ಕೇವಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
Describing death in battle as a rise to heaven was the habit of poetry in that age. We read it as the poet’s fancy, not as a plain universal truth.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ