ದಾರಿದ್ರ್ಯಾನಲಸಂತಾಪಃ: ಬೇಡಿ ಸೋತವನ ಒಳಗಿನ ಉರಿ

ಹಣ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ನೆಮ್ಮದಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಪಡುವವನು ಬಡತನದ ಬಿಸಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಕೈಚಾಚಿ ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಮರಳುವವನ ಉರಿ ಬೇರೆಯದು. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಇಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಯಾಚಕನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 10 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, On the Humiliation of Begging, verse 10

ವಿಷಯ: ಬೇಡಿ ಸೋತವನ ಉರಿ · The burn of a failed petition

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದಾರಿದ್ರ್ಯಾನಲಸಂತಾಪಃ ಶಾಂತಃ ಸಂತೋಷವಾರಿಣಾ
ಯಾಚಕಾಶಾವಿಘಾತಾಂತರ್ದಾಹಃ ಕೇನೋಪಶಾಮ್ಯತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दारिद्र्यानलसंतापः शान्तः संतोषवारिणा
याचकाशाविघातान्तर्दाहः केनोपशाम्यति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dāridryānalasaṃtāpaḥ śāntaḥ saṃtoṣavāriṇā
yācakāśāvighātāntardāhaḥ kenopaśāmyati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದಾರಿದ್ರ್ಯಾನಲಸಂತಾಪಃ (दारिद्र्यानलसंतापः, dāridryānalasaṃtāpaḥ) = ಬಡತನವೆಂಬ ಬೆಂಕಿಯ ಉರಿ (ದಾರಿದ್ರ್ಯ + ಅನಲ + ಸಂತಾಪಃ) (the heat of the fire of poverty)
ಶಾಂತಃ (शान्तः, śāntaḥ) = ಶಮನವಾಯಿತು (was quenched)
ಸಂತೋಷವಾರಿಣಾ (संतोषवारिणा, saṃtoṣavāriṇā) = ಸಂತೋಷವೆಂಬ ನೀರಿನಿಂದ (ಸಂತೋಷ + ವಾರಿ) (by the water of contentment)
ಯಾಚಕಾಶಾವಿಘಾತಾಂತರ್ದಾಹಃ (याचकाशाविघातान्तर्दाहः, yācakāśāvighātāntardāhaḥ) = ಬೇಡುವವನ ಆಸೆ ಮುರಿದಾಗ ಒಳಗೆ ಹತ್ತುವ ಉರಿ (ಯಾಚಕ + ಆಶಾ + ವಿಘಾತ + ಅಂತರ್ದಾಹಃ) (the inner burning when a petitioner’s hope is broken)
ಕೇನ (केन, kena) = ಯಾವುದರಿಂದ (by what)
ಉಪಶಾಮ್ಯತಿ (उपशाम्यति, upaśāmyati) = ತಣಿಯುತ್ತದೆ (is it calmed)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬಡತನವೆಂಬ ಬೆಂಕಿಯ ಉರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷವೆಂಬ ನೀರು ಆರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಬೇಡಿದವನ ಆಸೆ ಮುರಿದಾಗ ಅವನ ಒಳಗೆ ಹತ್ತುವ ಉರಿ ಯಾವುದರಿಂದ ತಣಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The heat of the fire of poverty was put out by the water of contentment. But by what is the inner burning calmed, when a petitioner’s hope has been broken?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೆಂಕಿಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷದ ನೀರು ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ ಶ್ಲೋಕ ಉತ್ತರವನ್ನೇ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

There are two fires here. The water of contentment answers the first. For the second the verse gives no answer, and the question is left standing.

ಅಂತರ್ದಾಹ ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಉರಿ. ಹೊರಗಿನ ಬಿಸಿಗೆ ನೀರು ಸಾಕು. ಆದರೆ ಮರ್ಯಾದೆಗೆ ತಗುಲಿದ ಬೆಂಕಿ ಒಳಗೇ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಭಾವ.

Antardaha means the burning within. Water is enough for outer heat. The poet’s feeling is that a fire that has caught a person’s self-respect smoulders inside.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದ ಒಂದು ಪದದ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ.

We corrected the spelling of one word in the digital text to match the printed book. The meaning is unchanged.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 73. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 73. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಖರ್ಚಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಬೇಕಾದದ್ದು ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಒಂದು ಧ್ವನಿ.

We have seen patients hesitate to ask about the cost of treatment. What they need first is someone who speaks to them with courtesy.

ಸಂತೋಷ ಬಡತನದ ಬೇಗೆಯನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದು ನಿಜವಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಕೊಡುವ ಕಾರಣವಲ್ಲ.

The verse says contentment cools the heat of poverty. It is not a reason to overlook real need.