ದೃಷ್ಟೋ ವಾ ಸುಕೃತಶತೋಪಲಾಲಿತೋ ವಾ: ಮಡಿಲ ಹಾವಿನ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ

ನಂಬಿಕೆ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದವನಿಗೆ ಮನೆಯ ಕೀಲಿ ಕೊಡಲು ಕೆಲವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ದುರ್ಜನನನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿ ಹತ್ತಿರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೂ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಹಾವಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 231 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 231

ವಿಷಯ: ದುರ್ಜನನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ · Trust in the ill-natured

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದೃಷ್ಟೋ ವಾ ಸುಕೃತಶತೋಪಲಾಲಿತೋ ವಾ ಶ್ಲಿಷ್ಟೋ ವಾ ವ್ಯಸನಶತಾಭಿರಕ್ಷಿತೋ ವಾ
ದೌಃಶೀಲ್ಯಾಜ್ಜನಯತಿ ನೈವ ಜಾತ್ವಸಾಧುರ್ವಿಸ್ರಂಭಂ ಭುಜಗ ಇವಾಂಕಮಧ್ಯಸುಪ್ತಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दृष्टो वा सुकृतशतोपलालितो वा श्लिष्टो वा व्यसनशताभिरक्षितो वा
दौःशील्याज्जनयति नैव जात्वसाधुर्विस्रम्भं भुजग इवाङ्कमध्यसुप्तः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dṛṣṭo vā sukṛtaśatopalālito vā śliṣṭo vā vyasanaśatābhirakṣito vā
dauḥśīlyājjanayati naiva jātvasādhurvisrambhaṃ bhujaga ivāṅkamadhyasuptaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದೃಷ್ಟೋ ವಾ (दृष्टो वा, dṛṣṭo vā) = ನೋಡಿ ತಿಳಿದರೂ (whether well seen)
ಸುಕೃತಶತೋಪಲಾಲಿತೋ ವಾ (सुकृतशतोपलालितो वा, sukṛtaśatopalālito vā) = ನೂರಾರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಮುದ್ದಿಸಿದರೂ (or cherished with a hundred good deeds)
ಶ್ಲಿಷ್ಟೋ ವಾ (श्लिष्टो वा, śliṣṭo vā) = ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ (or embraced)
ವ್ಯಸನಶತಾಭಿರಕ್ಷಿತೋ ವಾ (व्यसनशताभिरक्षितो वा, vyasanaśatābhirakṣito vā) = ನೂರಾರು ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿದರೂ (or guarded through a hundred troubles)
ದೌಃಶೀಲ್ಯಾಜ್ಜನಯತಿ (दौःशील्याज्जनयति, dauḥśīlyājjanayati) = ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ (through ill conduct he produces)
ನೈವ (नैव, naiva) = ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ (never)
ಜಾತ್ವಸಾಧುರ್ವಿಸ್ರಂಭಂ (जात्वसाधुर्विस्रम्भं, jātvasādhurvisrambhaṃ) = ಒಂದು ಸಲವೂ ಕೆಟ್ಟವನು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು (ever, the bad man, trust)
ಭುಜಗ (भुजग, bhujaga) = ಹಾವು (a snake)
ಇವಾಂಕಮಧ್ಯಸುಪ್ತಃ (इवाङ्कमध्यसुप्तः, ivāṅkamadhyasuptaḥ) = ಮಡಿಲ ನಡುವೆ ಮಲಗಿದಂತೆ (as if asleep in the middle of the lap)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿ ತಿಳಿದರೂ, ನೂರಾರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಮುದ್ದಿಸಿದರೂ, ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ನೂರಾರು ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿದರೂ, ಕೆಟ್ಟವನು ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಹಾವಿನಂತೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Though he is well known, though he is cherished with a hundred kindnesses, embraced, and guarded through a hundred troubles, the bad man never gives rise to trust, because of his ill conduct. He is like a snake asleep in the lap.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವಿಸ್ರಂಭ ಎಂದರೆ ಭರವಸೆ, ಯಾವ ಸಂಕೋಚವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಂಬುವ ಸ್ಥಿತಿ. ದೌಃಶೀಲ್ಯ ಎಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಶೀಲ. ಕಾರಣ ದುರ್ಜನನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿದೆ, ನಮ್ಮ ಉಪಕಾರದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

Visrambha means confidence, trusting without reserve. Dauhshilya means bad character. The verse makes clear that the cause lies in the wicked man’s nature and not in any shortage of kindness from us.

ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಆದರವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ: ನೋಡಿ ತಿಳಿಯುವುದು, ಮುದ್ದಿಸುವುದು, ಅಪ್ಪುವುದು, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಯುವುದು. ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿದರೂ ಫಲ ಶೂನ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುವುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಿರುಸು.

Four kinds of regard are named: knowing him well, cherishing him, embracing him, protecting him in trouble. The bite of the verse is in saying that even all of them together bear no fruit.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 60. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 60. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಬ್ಬನ ಸ್ವಭಾವ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ನಂಬುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಒಂದೆರಡು ಉಪಕಾರದಿಂದ ಅವನು ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನಮಗೆ ನೋವು ತರಬಹುದು.

Once we know a person’s nature, it is wise to believe what we have seen. Expecting a couple of kindnesses to change him may bring us pain.

ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅನುಮಾನಿಸಲು ಕೊಟ್ಟ ಪರವಾನಗಿ ಅಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸ್ವಭಾವತಃ ದುಷ್ಟನಾದವನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ. ಸಂಶಯ ಪಡುವ ಮೊದಲು ಸಾಕ್ಷಿ ನೋಡಬೇಕು.

But this is no licence to suspect everyone. The verse speaks only of one who is wicked by nature. Before suspecting, one should look for evidence.