ದುರ್ಜನಸಹವಾಸಾದಪಿ: ದುಷ್ಟರ ನಡುವೆಯೂ ತಂಪು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದ ಚಂದ್ರ

ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ ಇರುವವರೂ ಕೆಟ್ಟ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದರೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೆದರುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗೆ ಬದಲಾಗದವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಚಂದ್ರನ ಉಪಮೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 129 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 129

ವಿಷಯ: ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ಶೀಲ · Company and character

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದುರ್ಜನಸಹವಾಸಾದಪಿ ಶೀಲೋತ್ಕರ್ಷಂ ನ ಸಜ್ಜನಸ್ತ್ಯಜತಿ
ಪ್ರತಿಪರ್ವತಪನವಾಸೀ ನಿಃಸೃತಮಾತ್ರಃ ಶಶೀ ಶೀತಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दुर्जनसहवासादपि शीलोत्कर्षं न सज्जनस्त्यजति
प्रतिपर्वतपनवासी निःसृतमात्रः शशी शीतः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

durjanasahavāsādapi śīlotkarṣaṃ na sajjanastyajati
pratiparvatapanavāsī niḥsṛtamātraḥ śaśī śītaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದುರ್ಜನಸಹವಾಸಾದಪಿ (दुर्जनसहवासादपि, durjanasahavāsādapi) = ದುಷ್ಟರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿದರೂ (even from living together with the wicked)
ಶೀಲೋತ್ಕರ್ಷಂ (शीलोत्कर्षं, śīlotkarṣaṃ) = ಶೀಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು (excellence of character)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಸಜ್ಜನಸ್ತ್ಯಜತಿ (सज्जनस्त्यजति, sajjanastyajati) = ಸಜ್ಜನನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ (does the good man give up)
ಪ್ರತಿಪರ್ವತಪನವಾಸೀ (प्रतिपर्वतपनवासी, pratiparvatapanavāsī) = ಪ್ರತಿ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುವ (one who dwells with the sun at every parva)
ನಿಃಸೃತಮಾತ್ರಃ (निःसृतमात्रः, niḥsṛtamātraḥ) = ಹೊರಬಂದ ಕೂಡಲೇ (as soon as he has come out)
ಶಶೀ (शशी, śaśī) = ಚಂದ್ರ (the moon)
ಶೀತಃ (शीतः, śītaḥ) = ತಂಪು (cool)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿದರೂ ಸಜ್ಜನನು ತನ್ನ ಶೀಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುವ ಚಂದ್ರ ಹೊರಬಂದ ಕೂಡಲೇ ತಂಪಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even from living with the wicked, the good man does not give up the excellence of his character. The moon, which dwells with the sun at every parva, is cool the moment he comes out.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ತಪನ ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯ. ಪ್ರತಿಪರ್ವ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಸಂಧಿ ಎಂದು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಆಗ ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟು.

Tapana means the sun. We take pratiparva to be the junction of the new moon, when the moon lies close to the sun. There is some uncertainty in this reading.

ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ದುರ್ಜನರಿಗೂ ತಂಪು ಸಜ್ಜನರಿಗೂ ಸಂಕೇತ. ಬಿಸಿಯ ಬಳಿ ಇದ್ದೂ ತಂಪಾಗಿರುವುದೇ ಹೋಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ.

Heat stands for the wicked and coolness for the good. Staying cool though near the heat is the centre of the comparison.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 48. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 48. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಠಿಣ ವಾತಾವರಣದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲಸದ ನಂತರವೂ ರೋಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕಿರಿಯ ವೈದ್ಯ ಈ ಚಂದ್ರನಂತೆ.

A junior doctor who still speaks gently to patients after years in a harsh hospital is like this moon.

ಸಹವಾಸದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ಹಾಗೆ ಬದಲಾಗದಿರುವುದನ್ನು ಅಪರೂಪದ ಗುಣ ಎಂದು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ.

The verse does not deny the effect of company. That is exactly why it praises not changing as a rare quality.