ಕಾವ್ಯೇ ಭವ್ಯತಮೇಽಪಿ: ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಹುಳು ಹುಡುಕುವ ಕೊಕ್ಕರೆ

ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಕ್ಷರತಪ್ಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಇಡೀ ಕೆಲಸ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧ ಕೊಳದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 70 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 70

ವಿಷಯ: ದೋಷಾನ್ವೇಷಣ · Fault finding

ಛಂದಸ್ಸು: ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ · Shardulavikridita

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಾವ್ಯೇ ಭವ್ಯತಮೇಽಪಿ ವಿಘ್ನನಿವಹೈರಾಸ್ವಾದ್ಯಮಾನೇ ಮುಹು-
ರ್ದೋಷಾನ್ವೇಷಣಮೇವ ಮತ್ಸರಜುಷಾಂ ನೈಸರ್ಗಿಕೋ ದುರ್ಗ್ರಹಃ ।
ಕಾಸಾರೇಽಪಿ ವಿಕಾಸಿಪಙ್ಕಜಚಯೇ ಖೇಲನ್ಮರಾಲೇ ಪುನಃ
ಕ್ರೌಞ್ಚಶ್ಚಞ್ಚುಪುಟೇನ ಕುಞ್ಚಿತವಪುಃ ಶಮ್ಬೂಕಮನ್ವೇಷತೇ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

काव्ये भव्यतमेऽपि विघ्ननिवहैरास्वाद्यमाने मुहु-
र्दोषान्वेषणमेव मत्सरजुषां नैसर्गिको दुर्ग्रहः ।
कासारेऽपि विकासिपङ्कजचये खेलन्मराले पुनः
क्रौञ्चश्चञ्चुपुटेन कुञ्चितवपुः शम्बूकमन्वेषते ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kāvye bhavyatame’pi vighnanivahairāsvādyamāne muhu-
rdoṣānveṣaṇameva matsarajuṣāṃ naisargiko durgrahaḥ |
kāsāre’pi vikāsipaṅkajacaye khelanmarāle punaḥ
krauñcaścañcupuṭena kuñcitavapuḥ śambūkamanveṣate ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಾವ್ಯೇ ಭವ್ಯತಮೇ ಅಪಿ (काव्ये भव्यतमे अपि, kāvye bhavyatame api) = ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕಾವ್ಯವನ್ನೇ (even a poem of the highest excellence)
ವಿಘ್ನನಿವಹೈಃ (विघ्ननिवहैः, vighnanivahaiḥ) = ವಿಘ್ನಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ. ವಿಜ್ಞನಿವಹೈಃ ಎಂಬ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದವರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ (by hosts of obstacles; in the reading vijnanivahaih, by throngs of the discerning)
ಆಸ್ವಾದ್ಯಮಾನೇ (आस्वाद्यमाने, āsvādyamāne) = ಸವಿಯಲಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ (while it is being relished)
ಮುಹುಃ (मुहुः, muhuḥ) = ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ (again and again)
ದೋಷಾನ್ವೇಷಣಮ್ ಏವ (दोषान्वेषणम् एव, doṣānveṣaṇam eva) = ದೋಷ ಹುಡುಕುವುದೊಂದೇ (the hunting for faults alone)
ಮತ್ಸರಜುಷಾಂ (मत्सरजुषां, matsarajuṣāṃ) = ಅಸೂಯೆಯನ್ನೇ ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ (of those who are addicted to envy)
ನೈಸರ್ಗಿಕಃ (नैसर्गिकः, naisargikaḥ) = ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ (inborn)
ದುರ್ಗ್ರಹಃ (दुर्ग्रहः, durgrahaḥ) = ಬಿಡದ ಹಿಡಿತ, ಚಟ (a stubborn grip, an obsession)
ಕಾಸಾರೇ ಅಪಿ (कासारे अपि, kāsāre api) = ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ (even in a lake)
ವಿಕಾಸಿಪಙ್ಕಜಚಯೇ (विकासिपङ्कजचये, vikāsipaṅkajacaye) = ಅರಳಿದ ತಾವರೆಗಳ ರಾಶಿ ಇರುವಲ್ಲಿ (where there is a mass of opened lotuses)
ಖೇಲನ್ಮರಾಲೇ (खेलन्मराले, khelanmarāle) = ಹಂಸಗಳು ಆಡುತ್ತಿರುವಲ್ಲಿ (where swans are at play)
ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಆದರೂ (and yet)
ಕ್ರೌಞ್ಚಃ (क्रौञ्चः, krauñcaḥ) = ಕೊಕ್ಕರೆ (the heron)
ಚಞ್ಚುಪುಟೇನ (चञ्चुपुटेन, cañcupuṭena) = ಕೊಕ್ಕಿನ ಬೊಗಸೆಯಿಂದ (with the hollow of its beak)
ಕುಞ್ಚಿತವಪುಃ (कुञ्चितवपुः, kuñcitavapuḥ) = ಮೈ ಮುದುರಿಕೊಂಡು (its body hunched)
ಶಮ್ಬೂಕಮ್ (शम्बूकम्, śambūkam) = ಬಸವನಹುಳುವನ್ನು (a snail)
ಅನ್ವೇಷತೇ (अन्वेषते, anveṣate) = ಹುಡುಕುತ್ತದೆ (goes searching for)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಜನ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸವಿಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ, ಅಸೂಯೆಯನ್ನೇ ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ ದೋಷ ಹುಡುಕುವುದೊಂದೇ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಚಟ. ತಾವರೆಗಳು ಅರಳಿ ಹಂಸಗಳು ಆಡುತ್ತಿರುವ ಕೊಳದಲ್ಲೂ ಕೊಕ್ಕರೆ ಮೈ ಮುದುರಿಕೊಂಡು ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಸವನಹುಳುವನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even while a poem of the highest excellence is being relished again and again by throngs of people, the one inborn obsession of those addicted to envy is the hunting for faults. In a lake where lotuses have opened and swans are at play, the heron still stands with its body hunched, searching with its beak for a snail.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನನಿವಹೈಃ ಎಂದಿದೆ. ಆಸ್ವಾದ್ಯಮಾನ ಎಂಬ ಪದದೊಂದಿಗೆ ವಿಜ್ಞನಿವಹೈಃ, ಅಂದರೆ ತಿಳಿದವರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಎಂಬ ಆವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.

The printed text reads vighnanivahaih. Alongside asvadyamane, being relished, the reading vijnanivahaih, by throngs of the discerning, fits better. We have recorded both readings here.

ಕುಂಚಿತವಪುಃ ಎಂದರೆ ಮೈ ಮುದುರಿಸಿಕೊಂಡವನು. ಹಂಸ ತೆರೆದುಕೊಂಡು ಆಡುತ್ತಿದೆ, ಕೊಕ್ಕರೆ ಮುದುರಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದೆ. ದೇಹದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲೇ ಎರಡು ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

Kunchitavapuh means one whose body is drawn in. The swan is open and at play, the heron stands hunched. The two temperaments are separated by posture alone.

ಜುಷ್ ಎಂದರೆ ಸೇವಿಸುವುದು, ಅನುಭವಿಸುವುದು. ಮತ್ಸರಜುಷಃ ಎಂದರೆ ಅಸೂಯೆಯನ್ನೇ ಸೇವಿಸುವವರು. ಆಸ್ವಾದ್ಯಮಾನ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇದು ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮದೇ ಅಸೂಯೆಯನ್ನು.

The root jush means to partake of, to enjoy. Matsarajushah are those who partake of envy. The word stands opposite asvadyamane: some are savouring the poem, others are savouring their own envy.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 41. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 41. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ದೋಷ ಹುಡುಕುವುದು ಕೆಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಆದರೆ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದೆಲ್ಲ ಬಸವನಹುಳುವೇ ಎಂದು ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಕೊಳದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.

Looking for faults is not a vice. It is part of the work. But if all we ever see in the lake is snails, that is telling us something about our eye rather than about the lake.

ಬೇರೆಯವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕ್ರಮ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಏನು ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆಮೇಲೆ ಏನು ತಪ್ಪಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು. ಕ್ರಮ ಬದಲಾದರೆ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವುದೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

When reviewing someone else’s work a small order of business helps: say what is right first, then what is wrong. Change the order and what the other person actually hears changes too.