ಕಿಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ಫಲಂ: ಗುಡುಗಿದ ಮೋಡದ ಮೇಲೆ ಹಾರುವ ಸಿಂಹ

ಸಂಜೆ ಕಾಡಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಮೋಡ ಗುಡುಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕೆಳಗೆ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಆ ಸದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಅದು ಮೋಡದಿಂದ ಏನನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಆದರೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 151 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 151

ವಿಷಯ: ದೊಡ್ಡವರ ಸ್ವಭಾವ · The nature of the mighty

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 21 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 21 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಿಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ಫಲಂ ಪಯೋಧರಾಂಧ್ವನತಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ ಮೃಗಾಧಿಪಃ
ಪ್ರಕೃತಿಃ ಖಲು ಸಾ ಮಹೀಯಸಃ ಸಹತೇ ನಾನ್ಯಸಮುನ್ನತಿಮ್ ಯಯಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

किमपेक्ष्य फलं पयोधरान्ध्वनतः प्रार्थयते मृगाधिपः
प्रकृतिः खलु सा महीयसः सहते नान्यसमुन्नतिम् यया

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kimapekṣya phalaṃ payodharāndhvanataḥ prārthayate mṛgādhipaḥ
prakṛtiḥ khalu sā mahīyasaḥ sahate nānyasamunnatim yayā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಿಮಪೇಕ್ಷ್ಯ (किमपेक्ष्य, kimapekṣya) = ಏನನ್ನು ಬಯಸಿ (expecting what)
ಫಲಂ (फलं, phalaṃ) = ಲಾಭ, ಫಲ (gain)
ಪಯೋಧರಾಂಧ್ವನತಃ (पयोधरान्ध्वनतः, payodharāndhvanataḥ) = ಗುಡುಗುತ್ತಿರುವ ಮೋಡಗಳನ್ನು (the thundering clouds)
ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ (प्रार्थयते, prārthayate) = ಎದುರಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತದೆ (goes at, sets upon)
ಮೃಗಾಧಿಪಃ (मृगाधिपः, mṛgādhipaḥ) = ಮೃಗರಾಜ, ಸಿಂಹ (the lord of beasts, the lion)
ಪ್ರಕೃತಿಃ (प्रकृतिः, prakṛtiḥ) = ಸ್ವಭಾವ (nature)
ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜವಾಗಿ (surely)
ಸಾ (सा, sā) = ಅದು (that)
ಮಹೀಯಸಃ (महीयसः, mahīyasaḥ) = ದೊಡ್ಡವನ ಅಥವಾ ಮಹಾತ್ಮನ (of the great one)
ಸಹತೇ (सहते, sahate) = ಸಹಿಸುತ್ತಾನೆ (bears)
ನಾನ್ಯಸಮುನ್ನತಿಮ್ (नान्यसमुन्नतिम्, nānyasamunnatim) = ಬೇರೆಯವರ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ (does not bear another’s rise)
ಯಯಾ (यया, yayā) = ಅದರಿಂದಾಗಿ (by which)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾವ ಲಾಭವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸಿಂಹ ಗುಡುಗುತ್ತಿರುವ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತದೆ? ಬೇರೆಯವರ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಹಿಸದಿರುವುದೇ ಮಹಾತ್ಮರ ಸ್ವಭಾವ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Hoping for what gain does the lion go at the thundering clouds? Not bearing another’s rise is simply the nature of the mighty.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ, ಎದುರಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಸಿಂಹ ಮೋಡದ ಮೇಲೆ ಹಾರುವ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಅದನ್ನು ಆರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

The word prarthayate can mean to wish for or to go against. The second fits the picture of a lion leaping at a cloud, so we have taken it.

ಪಯೋಧರ ಎಂದರೆ ನೀರನ್ನು ಧರಿಸಿದವ, ಮೋಡ. ಮೋಡದ ಗುಡುಗನ್ನು ಸಿಂಹ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಸವಾಲು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆ.

Payodhara means the water bearer, the cloud. The poet’s idea is that the lion hears the cloud’s thunder as a challenge to its own roar.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 48. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 48. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಓದಬೇಕೋ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ಓದಬೇಕೋ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ. ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆ ಒಂದೇ ಗೆರೆಯ ಎರಡು ಬದಿಗಳು ಎಂದು ಓದುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ.

It is not clear whether to read this with admiration or as a warning. A safe reading is that self-respect and intolerance sit on two sides of one line.

ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಏಳಿಗೆ ಕಂಡು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕದಡುವ ಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಹೆಸರಿಟ್ಟು ನೋಡಿದ ಭಾವ ಅರ್ಧ ತಣ್ಣಗಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Noticing the stir within us at a colleague’s rise is the first step. A feeling that has been named is already half cooled.