ಮಾ ಭೂತ್ಸಜ್ಜನಯೋಗೋ: ಒಳ್ಳೆಯವರ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವು

ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ಗುರುಗಳು ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಹೊರಡುವ ದಿನ ಇಡೀ ಕೋಣೆ ಮೌನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಸಂತೋಷದ ಲೆಕ್ಕ ಅಲ್ಲ, ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಲೆಕ್ಕ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ನೋವನ್ನು ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಆರ್ಯಾ ವರ್ಗದ್ದು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹಂತವೂ ಹಿಂದಿನ ಹಂತದ ಪದವನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 149 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 149

ವಿಷಯ: ಸಜ್ಜನ ಸಂಗದ ನೋವು · The pain of parting from good people

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ ವರ್ಗದ ಛಂದಸ್ಸು · Arya family (Arya, Giti or Upagiti)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಮಾ ಭೂತ್ಸಜ್ಜನಯೋಗೋ ಯದಿ ಯೋಗೋ ಮಾ ಪುನಃ ಸ್ನೇಹಃ
ಸ್ನೇಹೋ ಯದಿ ವಿರಹೋ ಮಾ ಯದಿ ವಿರಹೋ ಜೀವಿತಾಶಾ ಕಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

मा भूत्सज्जनयोगो यदि योगो मा पुनः स्नेहः
स्नेहो यदि विरहो मा यदि विरहो जीविताशा का

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

mā bhūtsajjanayogo yadi yogo mā punaḥ snehaḥ
sneho yadi viraho mā yadi viraho jīvitāśā kā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಮಾ (मा, mā) = ಬೇಡ (let there not be)
ಭೂತ್ಸಜ್ಜನಯೋಗೋ (भूत्सज्जनयोगो, bhūtsajjanayogo) = ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಉಂಟಾಗದಿರಲಿ (may there be no meeting with good people)
ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
ಯೋಗೋ (योगो, yogo) = ಸಂಗ ಆದರೆ (a meeting happens)
ಮಾ (मा, mā) = ಬೇಡ (let there not be)
ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (then)
ಸ್ನೇಹಃ (स्नेहः, snehaḥ) = ಸ್ನೇಹ (affection)
ಸ್ನೇಹೋ (स्नेहो, sneho) = ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆದರೆ (if affection grows)
ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
ವಿರಹೋ (विरहो, viraho) = ಅಗಲಿಕೆ (separation)
ಮಾ (मा, mā) = ಬೇಡ (let there not be)
ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
ವಿರಹೋ (विरहो, viraho) = ಅಗಲಿಕೆ ಬಂದರೆ (separation comes)
ಜೀವಿತಾಶಾ (जीविताशा, jīvitāśā) = ಬದುಕುವ ಆಸೆ (the hope of living)
ಕಾ (का, kā) = ಎಲ್ಲಿ, ಏನು (what is left)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಸಿಗದಿರಲಿ. ಸಿಕ್ಕರೂ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಯದಿರಲಿ. ಬೆಳೆದರೂ ಅಗಲಿಕೆ ಬಾರದಿರಲಿ. ಅಗಲಿಕೆ ಬಂದರೆ ಬದುಕುವ ಆಸೆ ಎಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Let there be no meeting with good people. If there is a meeting, let there be no affection. If there is affection, let there be no parting. If there is parting, what hope of living is left?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ದೂರುವ ಶ್ಲೋಕ ಅಲ್ಲ. ಅವರ ಸಂಗ ಎಷ್ಟು ಅಮೂಲ್ಯ ಎಂದರೆ ಅದರ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರಶಂಸೆ.

This is not a complaint against good people. It is praise turned inside out: their company is so precious that its loss is unbearable.

ಯದಿ ಮತ್ತು ಮಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಹಂತದ ಕೊನೆಯ ಪದವೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಆರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರಪಳಿ ಮಾದರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

The words yadi and ma recur. Because the last word of each step begins the next, rhetoric calls this a chain pattern.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 48. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 48. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಲಿಕೆಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುರುವಿನ ಜೊತೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳು ಮುಗಿದಾಗ ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

In a learning life this is felt often. When years with a good teacher end, their absence becomes clear.

ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಗವನ್ನೇ ಬೇಡ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ನಷ್ಟದ ನೋವು ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಸಂಗಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಎಂದು ಓದುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸ.

Wishing the meeting away is exaggeration. It is more reasonable to read it as saying the pain of loss is what shows the worth of the company.