ನ್ಯಾಯಃ ಖಲೈಃ ಪರಿಹೃತಃ: ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧುವಿನ ಪಾಡು

ಸಂಜೆಯ ಸುದ್ದಿ ನೋಡಿದ ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರು ಕಾಲ ಕೆಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವುದು ಎಲ್ಲ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಕೇಳಿಬರುವ ಮಾತು. ಅದು ಹೊಸ ದೂರು ಅಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ದೂರನ್ನು ಸಾಧುವಿನ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಸಾಲಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 208 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 208

ವಿಷಯ: ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧುವಿನ ಸ್ಥಿತಿ · The plight of the good in a dark age

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 28 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 28 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನ್ಯಾಯಃ ಖಲೈಃ ಪರಿಹೃತಶ್ಚಲಿತಶ್ಚ ಧರ್ಮಃ ಕಾಲಃ ಕಲಿಃ ಕಲುಷ ಏವ ಪರಂ ಪ್ರವೃತ್ತಃ
ಪ್ರಾಯೇಣ ದುರ್ಜನಜನಃ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುರೇವ ನಿಶ್ಚಕ್ರಿಕಃ ಪರಿಭವಾಸ್ಪದಮೇವ ಸಾಧುಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

न्यायः खलैः परिहृतश्चलितश्च धर्मः कालः कलिः कलुष एव परं प्रवृत्तः
प्रायेण दुर्जनजनः प्रभविष्णुरेव निश्चक्रिकः परिभवास्पदमेव साधुः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

nyāyaḥ khalaiḥ parihṛtaścalitaśca dharmaḥ kālaḥ kaliḥ kaluṣa eva paraṃ pravṛttaḥ
prāyeṇa durjanajanaḥ prabhaviṣṇureva niścakrikaḥ paribhavāspadameva sādhuḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ನ್ಯಾಯಃ (न्यायः, nyāyaḥ) = ನ್ಯಾಯವು (justice)
ಖಲೈಃ (खलैः, khalaiḥ) = ದುಷ್ಟರಿಂದ (by the wicked)
ಪರಿಹೃತಶ್ಚಲಿತಶ್ಚ (परिहृतश्चलितश्च, parihṛtaścalitaśca) = ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅಲುಗಿದೆ ಕೂಡ (has been cast off and has shaken too)
ಧರ್ಮಃ (धर्मः, dharmaḥ) = ಧರ್ಮವು (dharma)
ಕಾಲಃ ಕಲಿಃ (कालः कलिः, kālaḥ kaliḥ) = ಕಲಿಯುಗವೆಂಬ ಕಾಲ (the age of Kali)
ಕಲುಷ ಏವ (कलुष एव, kaluṣa eva) = ಕಲುಷವೇ (tainted indeed)
ಪರಂ ಪ್ರವೃತ್ತಃ (परं प्रवृत्तः, paraṃ pravṛttaḥ) = ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿದೆ (has turned all the more so)
ಪ್ರಾಯೇಣ (प्रायेण, prāyeṇa) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (for the most part)
ದುರ್ಜನಜನಃ (दुर्जनजनः, durjanajanaḥ) = ದುರ್ಜನರು (wicked folk)
ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುರೇವ (प्रभविष्णुरेव, prabhaviṣṇureva) = ಪ್ರಬಲರೇ (are the powerful ones)
ನಿಶ್ಚಕ್ರಿಕಃ (निश्चक्रिकः, niścakrikaḥ) = ಅಂಕೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ (unchecked, the sense of this rare word is not certain)
ಪರಿಭವಾಸ್ಪದಮೇವ (परिभवास्पदमेव, paribhavāspadameva) = ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯೇ (only a target of insult)
ಸಾಧುಃ (साधुः, sādhuḥ) = ಸಾಧು (the good man)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟರು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಧರ್ಮ ಅಲುಗಿದೆ. ಕಲಿಯುಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಲುಷವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದುರ್ಜನರೇ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಯಾರ ಅಂಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಸಾಧು ಮಾತ್ರ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The wicked have cast justice aside and dharma has shaken. The age of Kali has grown all the more tainted. For the most part it is the wicked who are powerful, and they are unchecked. The good man is left only as a target of insult.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ನಿಶ್ಚಕ್ರಿಕ ಎಂಬ ಪದ ಅಪರೂಪದ್ದು. ಅದರ ನಿಖರ ಅರ್ಥ ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ. ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಅಂಕೆಯಿಲ್ಲದವನು ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಬೇರೆ ಓದು ಇರಬಹುದು.

Niscakrika is a rare word and we are not sure of its exact sense. We have read it as unchecked, to suit the context. Another reading may exist.

ಕಲಿ ಎಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು. ಅದನ್ನು ಅಧರ್ಮದ ಕಾಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಎಂಬ ಪದ ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತ್ರ.

Kali is the last of the four ages, and calling it the age of adharma is an old convention. The verse says prayena, for the most part, so it does not say all.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 50. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 50. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಾಲ ಕೆಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ದೂರು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ಅದರ ತೀವ್ರತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರೂ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದರು.

Knowing that the complaint about bad times is old softens it a little. Our elders said the same.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ದೂರು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ದಾರಿ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಧುವಿಗೆ ಅವಮಾನ ಬಂದಾಗಲೂ ತನ್ನ ದಾರಿ ಬಿಡದಿರುವುದೇ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಓದಲು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

The verse stops at the complaint and shows no way out. The verses before it help us read the answer as the good keeping to their path even when insulted.