ಪರಾರ್ಥವ್ಯಾಸಂಗಾತ್: ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಕಾಣುವವನ ಜಯ

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯದ ಅಡುಗೆಯವರು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಎದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಂಡಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಎಷ್ಟು ತಿಂದರು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಸ್ವಭಾವದ ಪುರುಷನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳ, ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 246 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 246

ವಿಷಯ: ಸರ್ವಭೂತ ಏಕತ್ವದ ಭಾವ · The sense of oneness with all beings

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 34 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪರಾರ್ಥವ್ಯಾಸಂಗಾದುಪಜಹದಪಿ ಸ್ವಾರ್ಥಪರತಾಮಭೇದೈಕತ್ವಂ ಯೋ ವಹತಿ ಗುರು ಭೂತೇಷು ಸತತಮ್
ಸ್ವಭಾವಾದಸ್ಯಾಂತಃ ಸ್ಫುರತಿ ಲಲಿತೋದಾತ್ತಮಹಿಮಾ ಸಮರ್ಥೋ ಯೋ ನಿತ್ಯಂ ಸ ಜಯತಿತರಾಂ ಕೋಽಪಿ ಪುರುಷಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

परार्थव्यासङ्गादुपजहदपि स्वार्थपरतामभेदैकत्वं यो वहति गुरु भूतेषु सततम्
स्वभावादस्यान्तः स्फुरति ललितोदात्तमहिमा समर्थो यो नित्यं स जयतितरां कोऽपि पुरुषः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

parārthavyāsaṅgādupajahadapi svārthaparatāmabhedaikatvaṃ yo vahati guru bhūteṣu satatam
svabhāvādasyāntaḥ sphurati lalitodāttamahimā samartho yo nityaṃ sa jayatitarāṃ ko’pi puruṣaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪರಾರ್ಥವ್ಯಾಸಂಗಾತ್ (परार्थव्यासङ्गात्, parārthavyāsaṅgāt) = ಪರರ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ (from devotion to the good of others)
ಉಪಜಹತ್ ಅಪಿ (उपजहत् अपि, upajahat api) = ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರೂ (even while giving up)
ಸ್ವಾರ್ಥಪರತಾಮ್ (स्वार्थपरताम्, svārthaparatām) = ಸ್ವಾರ್ಥಪರತೆಯನ್ನು (self seeking)
ಅಭೇದೈಕತ್ವಮ್ (अभेदैकत्वम्, abhedaikatvam) = ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು (the sense of undivided oneness)
ಯಃ ವಹತಿ (यः वहति, yaḥ vahati) = ಯಾರು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾನೋ (who carries)
ಗುರು (गुरु, guru) = ಭಾರವಾದ, ಗಂಭೀರವಾದ (weighty)
ಭೂತೇಷು ಸತತಮ್ (भूतेषु सततम्, bhūteṣu satatam) = ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ (toward all beings, always)
ಸ್ವಭಾವಾತ್ ಅಸ್ಯ ಅಂತಃ (स्वभावात् अस्य अन्तः, svabhāvāt asya antaḥ) = ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಇವನ ಒಳಗೆ (from nature, within him)
ಸ್ಫುರತಿ (स्फुरति, sphurati) = ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ (shines)
ಲಲಿತೋದಾತ್ತಮಹಿಮಾ (ललितोदात्तमहिमा, lalitodāttamahimā) = ಸುಂದರವಾದ ಉದಾತ್ತ ಮಹಿಮೆ (a graceful and lofty greatness)
ಸಮರ್ಥಃ (समर्थः, samarthaḥ) = ಸಮರ್ಥನಾದ (capable)
ಯಃ ನಿತ್ಯಮ್ (यः नित्यम्, yaḥ nityam) = ಯಾರು ಸದಾ (who always)
ಸಃ ಜಯತಿತರಾಮ್ (सः जयतितराम्, saḥ jayatitarām) = ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ (he triumphs greatly)
ಕಃ ಅಪಿ ಪುರುಷಃ (कः अपि पुरुषः, kaḥ api puruṣaḥ) = ಯಾವನೋ ಅಪರೂಪದ ಪುರುಷ (some rare man)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಪರರ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಾರ್ಥಪರತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಭಾರವಾದ ಭಾವವನ್ನು ಸದಾ ಹೊತ್ತಿರುವವನು, ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಒಳಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಉದಾತ್ತ ಮಹಿಮೆ ಹೊಳೆಯುವವನು, ಸದಾ ಸಮರ್ಥನಾದ ಅಂಥ ಒಬ್ಬ ಅಪರೂಪದ ಪುರುಷ ಅತ್ಯಂತ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

That rare man wins greatly who, from devotion to the good of others, lets go of self seeking, who always carries toward all beings a weighty sense of undivided oneness, in whom by nature a graceful and lofty greatness shines within, and who is always capable.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯ. ಯಃ ಎಂಬ ಪದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಂದು ಗುಣಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ ಎಂದು ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

The whole verse is one sentence. The word yah comes twice and stacks the qualities one on another, and the answer arrives at the end as sah.

ಅಭೇದೈಕತ್ವ ಎಂದರೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಭಾವ. ಅದನ್ನು ಗುರು ಅಂದರೆ ಭಾರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಭಾವ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.

Abhedaikatva means the sense of one without division. It is called guru, that is weighty, which hints that it is not a feeling easily carried.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 52. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 52. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇತರರಿಗಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಲೇ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಒಂದು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗುರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಿಡುವುದು ಕಷ್ಟ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಆಗುತ್ತದೆ.

The verse describes giving up self seeking as something that comes naturally while working for others. Dropping it as a target is hard, and it happens gradually as one gets absorbed in the work.

ಬೇರೆಯವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ವೈದ್ಯರು ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಶ್ಲೋಕ ಆದರ್ಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ದುಡಿಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

Doctors or teachers who work for the good of others should not forget their own health and rest. The verse shows an ideal and does not urge overwork.