ಮೊದಲ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಕೈ ಹಿಡಿದು ನಡೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಹೆಸರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ನಮಗೆ ನೆನಪಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ನೆನಪನ್ನು ತೆಂಗಿನ ಮರದ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮರೆಯದಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ತಿರುವು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಥಮವಯಸಿ ಪೀತಂ ತೋಯಮಲ್ಪಂ ಸ್ಮರಂತಃ ಶಿರಸಿ ನಿಹಿತಭಾರಾ ನಾಲಿಕೇರಾ ನರಾಣಾಮ್
ದದತಿ ಜಲಮನನಲ್ಪಾಸ್ವಾದಮಾಜೀವಿತಾಂತಂ ನಹಿ ಕೃತಮುಪಕಾರಂ ಸಾಧವೋ ವಿಸ್ಮರಂತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रथमवयसि पीतं तोयमल्पं स्मरन्तः शिरसि निहितभारा नालिकेरा नराणाम्
ददति जलमननल्पास्वादमाजीवितान्तं नहि कृतमुपकारं साधवो विस्मरन्ति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
prathamavayasi pītaṃ toyamalpaṃ smarantaḥ śirasi nihitabhārā nālikerā narāṇām
dadati jalamananalpāsvādamājīvitāntaṃ nahi kṛtamupakāraṃ sādhavo vismaranti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪ್ರಥಮವಯಸಿ (प्रथमवयसि, prathamavayasi) = ಮೊದಲ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ (in the early age)
- ಪೀತಂ (पीतं, pītaṃ) = ಕುಡಿದ (drunk)
- ತೋಯಮಲ್ಪಂ (तोयमल्पं, toyamalpaṃ) = ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನು (a little water)
- ಸ್ಮರಂತಃ (स्मरन्तः, smarantaḥ) = ನೆನೆಯುತ್ತಾ (remembering)
- ಶಿರಸಿ (शिरसि, śirasi) = ತಲೆಯ ಮೇಲೆ (on the head)
- ನಿಹಿತಭಾರಾ (निहितभारा, nihitabhārā) = ಹೊರೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವು (with the load placed)
- ನಾಲಿಕೇರಾ (नालिकेरा, nālikerā) = ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು (coconut palms)
- ನರಾಣಾಮ್ (नराणाम्, narāṇām) = ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ (for men)
- ದದತಿ (ददति, dadati) = ಕೊಡುತ್ತವೆ (give)
- ಜಲಮನನಲ್ಪಾಸ್ವಾದಮಾಜೀವಿತಾಂತಂ (जलमननल्पास्वादमाजीवितान्तं, jalamananalpāsvādamājīvitāntaṃ) = ಬಹಳ ರುಚಿಯ ನೀರನ್ನು, ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ (water of abundant taste, to the end of life)
- ನಹಿ (नहि, nahi) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (indeed not)
- ಕೃತಮುಪಕಾರಂ (कृतमुपकारं, kṛtamupakāraṃ) = ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು (the favour done)
- ಸಾಧವೋ (साधवो, sādhavo) = ಸಜ್ಜನರು (the good)
- ವಿಸ್ಮರಂತಿ (विस्मरन्ति, vismaranti) = ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ (forget)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತು, ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಬಹಳ ರುಚಿಯ ನೀರನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಜ್ಜನರು ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Coconut palms, remembering the little water they drank when young, carry their load on their heads and give people water of rich taste to the end of their lives. In the same way the good never forget a favour done to them.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆ. ಎಳೆಯ ಸಸಿಗೆ ಯಾರೋ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಹಾಕಿದರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಎಳನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
This is the poet’s fancy. Someone gave the young sapling a little water, and the tree, he says, carries its tender coconuts on its head and gives for a lifetime.
ಹೊರೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿ ಓದಬಹುದು. ಕಾಯಿಗಳ ಭಾರ ಒಂದು, ಉಪಕಾರದ ಋಣದ ಭಾರ ಇನ್ನೊಂದು. ಅದಲ್ಲದೆ ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಋಣ ತೀರಿಸುವುದು ಒಮ್ಮೆಯ ಕೆಲಸವಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತಿದೆ.
The word load can be read two ways: the weight of the nuts, and the weight of the debt of kindness. And to the end of life suggests that repaying a kindness is not a one-time act.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 51. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 51. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಲಿಸಿದ ಗುರುವನ್ನು, ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದವರನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಇಂದು ಕಲಿತ ಕೈ ನಾಳೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
Remembering the teacher and the one who showed the way in the early days is a good habit for doctors and teachers alike. The hand that learned today teaches another tomorrow.
ಕೃತಜ್ಞತೆ ಲೆಕ್ಕ ಇಟ್ಟು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ವ್ಯಾಪಾರವಲ್ಲ. ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಆಗದಿದ್ದರೆ ಮುಂದಿನವರಿಗೆ ದಾಟಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
Gratitude is not a trade kept in accounts. One may also read the verse as saying that what cannot be returned can be passed on to the next person.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ