ಋಣಶೇಷಶ್ಚಾಗ್ನಿಶೇಷಃ: ಉಳಿಸಬಾರದ ಮೂರು ಉಳಿಕೆಗಳು

ಋಣಶೇಷಶ್ಚಾಗ್ನಿಶೇಷಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಸಾಲ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ವೈರದ ಉಳಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಋಣಶೇಷಶ್ಚಾಗ್ನಿಶೇಷಃ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ರಾತ್ರಿ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ದೀಪ ಆರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಂಡ ಉಳಿದಿದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.

ಅದೇ ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸಾಲ ಮತ್ತು ವೈರಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 57 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 57

ವಿಷಯ: ಉಳಿಕೆಯ ಅಪಾಯ · The danger of what is left over

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಋಣಶೇಷಶ್ಚಾಗ್ನಿಶೇಷಃ ಶತ್ರುಶೇಷಸ್ತಥೈವ ಚ
ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರವರ್ತಂತೇ ತಸ್ಮಾಚ್ಛೇಷಂ ನ ರಕ್ಷಯೇತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

ऋणशेषश्चाग्निशेषः शत्रुशेषस्तथैव च
पुनः पुनः प्रवर्तन्ते तस्माच्छेषं न रक्षयेत्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ṛṇaśeṣaścāgniśeṣaḥ śatruśeṣastathaiva ca
punaḥ punaḥ pravartante tasmāccheṣaṃ na rakṣayet

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಋಣಶೇಷಶ್ಚಾಗ್ನಿಶೇಷಃ (ऋणशेषश्चाग्निशेषः, ṛṇaśeṣaścāgniśeṣaḥ) = ಸಾಲದ ಉಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಉಳಿಕೆ (ಋಣಶೇಷಃ + ಚ + ಅಗ್ನಿಶೇಷಃ) (what remains of a debt and what remains of a fire (rinasheshah + cha + agnisheshah))
  • ಶತ್ರುಶೇಷಸ್ತಥೈವ (शत्रुशेषस्तथैव, śatruśeṣastathaiva) = ಶತ್ರುವಿನ ಉಳಿಕೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ (ಶತ್ರುಶೇಷಃ + ತಥಾ + ಏವ) (and so too what remains of an enemy (shatrusheshah + tatha + eva))
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (again)
  • ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (again)
  • ಪ್ರವರ್ತಂತೇ (प्रवर्तन्ते, pravartante) = ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ (start up, grow)
  • ತಸ್ಮಾಚ್ಛೇಷಂ (तस्माच्छेषं, tasmāccheṣaṃ) = ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು (ತಸ್ಮಾತ್ + ಶೇಷಂ) (therefore the remainder (tasmat + sheshan))
  • ನ (न, na) = ಬಾರದು (not)
  • ರಕ್ಷಯೇತ್ (रक्षयेत्, rakṣayet) = ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು (one should keep)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಾಲದ ಉಳಿಕೆ, ಬೆಂಕಿಯ ಉಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುವಿನ ಉಳಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

What remains of a debt, of a fire and of an enemy starts up again and again. Therefore one should not keep any remainder.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರು ಉಳಿಕೆಗಳೂ ಒಂದೇ ಗುಣ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕೆಂಡದಿಂದ ಬೆಂಕಿ, ಬಡ್ಡಿಯಿಂದ ಸಾಲ, ಹಗೆಯಿಂದ ವೈರ.

The three remainders share one trait. They look small, yet they grow of their own accord: a fire from an ember, a debt from interest, a feud from a grudge.

ಶತ್ರು ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಇಂದು ಬಗೆಹರಿಯದ ವೈರ ಎಂದು ಓದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಉಳಿಕೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಮುಗಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Today it is more fitting to read the word enemy as an unresolved enmity. The word remainder points to matters left half finished.

ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶೇಷ ಪದದ ಕೊನೆಯ ವಿಸರ್ಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ಮುದ್ರಣದ ಲೋಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಂತೆ ವಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ.

In the printed book the final visarga of agnishesha is not visible. We took it as a printing lapse and wrote it with the visarga, as in the digital text. This reading is slightly uncertain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 154. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 154. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಬಾಕಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ಕೊಡಬೇಕಾದ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತ, ಮುಗಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟ ಜಗಳ, ಇನ್ನೂ ಕೆಂಡ ಇರುವ ಒಲೆ. ಇವು ತಾವಾಗಿ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ.

In life today this is a caution about small leftovers: a small sum still owed, a quarrel left unfinished, a hearth with embers still in it. These do not melt away by themselves.

ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಬಾಕಿಯನ್ನೂ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ತೀರಿಸಲು ಆಗದಿರಬಹುದು. ಯಾವುದನ್ನು ಮೊದಲು ಮುಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿವೇಕದಿಂದ ಆರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

Yet the verse need not be taken rigidly. Not every pending matter can be cleared in a single day. What matters is to choose wisely which to finish first.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ