ಸಾಧಯತಿ ಯತ್ಪ್ರಯೋಜನಮತ್ರಸ್ತ: ಹುಳು ಕೆತ್ತಿದ ಅಕ್ಷರದ ಕಥೆ

ಹಳೆಯ ಮರದ ಕಪಾಟಿನ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಹುಳು ಕೊರೆದ ಗೆರೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ಷರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಓದಿ ಯಾರೂ ಹುಳುವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅಂಜಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ತೂಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 176 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 176

ವಿಷಯ: ಅಂಜದವನ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಕತಾಳೀಯ · The luck of the unafraid

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಾಧಯತಿ ಯತ್ಪ್ರಯೋಜನಮತ್ರಸ್ತತ್ತಸ್ಯ ಕಾಕತಾಲೀಯಮ್
ದೈವಾತ್ಕಥಮಪ್ಯಕ್ಷರಮುತ್ಕಿರತಿ ಘುಣೋಽಪಿ ಕಾಷ್ಠೇಷು

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

साधयति यत्प्रयोजनमत्रस्तत्तस्य काकतालीयम्
दैवात्कथमप्यक्षरमुत्किरति घुणोऽपि काष्ठेषु

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sādhayati yatprayojanamatrastattasya kākatālīyam
daivātkathamapyakṣaramutkirati ghuṇo’pi kāṣṭheṣu

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಾಧಯತಿ (साधयति, sādhayati) = ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ (accomplishes)
ಯತ್ಪ್ರಯೋಜನಮತ್ರಸ್ತತ್ತಸ್ಯ (यत्प्रयोजनमत्रस्तत्तस्य, yatprayojanamatrastattasya) = ಅಂಜದವನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು, ಅದು ಅವನಿಗೆ (whatever aim the unafraid one, that for him)
ಕಾಕತಾಲೀಯಮ್ (काकतालीयम्, kākatālīyam) = ಕಾಗೆ ಕುಳಿತಾಗ ತಾಳೆಹಣ್ಣು ಬಿದ್ದಂತಹ ಆಕಸ್ಮಿಕ (a chance event, like a palm fruit falling as the crow lands)
ದೈವಾತ್ಕಥಮಪ್ಯಕ್ಷರಮುತ್ಕಿರತಿ (दैवात्कथमप्यक्षरमुत्किरति, daivātkathamapyakṣaramutkirati) = ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಹೇಗೋ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಕೆತ್ತುತ್ತದೆ (by fate somehow carves a letter)
ಘುಣೋಽಪಿ (घुणोऽपि, ghuṇo’pi) = ಮರ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುವೂ (even a wood-boring worm)
ಕಾಷ್ಠೇಷು (काष्ठेषु, kāṣṭheṣu) = ಮರದ ತುಂಡುಗಳಲ್ಲಿ (in pieces of wood)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅಂಜದವನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದು ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ಕಾಕತಾಳೀಯ. ಮರ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುವೂ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಹೇಗೋ ಮರದ ತುಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Whatever aim the unafraid man accomplishes, for him it is only a coincidence. Even a wood-boring worm, by some turn of fate, ends up carving a letter into the timber.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕಾಕತಾಳೀಯ ಎಂದರೆ ಕಾಗೆ ಕುಳಿತ ಹೊತ್ತಿಗೇ ತಾಳೆಯ ಹಣ್ಣು ಬಿದ್ದಂತೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕೂಡಿ ಬರುವುದು. ಇದೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾತಿನ ಉಪಮೆ.

Kakataliya refers to a crow settling just as a palm fruit happens to fall. It is a well-known figure of speech.

ಅತ್ರಸ್ತ ಎಂದರೆ ಅಂಜದವನು. ಶ್ಲೋಕ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಳುಕು ಲಜ್ಜೆಗಳಿಲ್ಲದ ದುರ್ಜನನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಎಂದು ಇದನ್ನು ಓದಬಹುದು.

Atrasta means unafraid. The verse does not name its subject. In the setting of this section it can be read as a remark about the shameless wicked.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಂದು ಕೆಲಸ ಕೈಗೂಡಿದಾಗ ಅದು ಕೌಶಲದಿಂದ ಬಂತೋ ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ಬಂತೋ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಫಲಿತಾಂಶ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅದರ ಶ್ರೇಯ ತಮಗೇ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಆತುರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.

When a task works out, it is a good habit to ask once whether skill or luck brought it about. When the result is good, everyone is in a hurry to claim the credit.

ಒಮ್ಮೆ ಗೆದ್ದದ್ದನ್ನೇ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಹುಳು ಬರೆದ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅದರಿಂದ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಬರೆಸಲಾಗದು.

A single win should not be taken for a method. The worm cannot be made to carve that letter a second time.