ಸಮರ್ಪಿತಾಃ ಕಸ್ಯ ನ ತೇನ ದೋಷಾಃ: ದೋಷ ಹೊರಿಸಿ ಗುಣ ಕಸಿದವ

ಅಂಗಡಿಯ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜಮೆ ಒಂದು ಕಡೆ, ಖರ್ಚು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಯಾರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖಲನ ಲೆಕ್ಕ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಖಾತೆಗೂ ದೋಷಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನ ಸ್ವಂತ ಖಾತೆ ಖಾಲಿ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 226 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 226

ವಿಷಯ: ಖಲನ ವಿಚಿತ್ರ ಲೆಕ್ಕ · The odd ledger of the crooked

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಮರ್ಪಿತಾಃ ಕಸ್ಯ ನ ತೇನ ದೋಷಾ ಹಠಾದ್ಗುಣಾ ವಾ ನ ಹೃತಾಃ ಖಲೇನ
ತಥಾಪಿ ದೋಷೈರ್ನ ವಿಯುಜ್ಯತೇಽಸೌ ಸ್ಪೃಷ್ಟೋಽಪಿ ನೈಕೇನ ಗುಣೇನ ಚಿತ್ರಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

समर्पिताः कस्य न तेन दोषा हठाद्गुणा वा न हृताः खलेन
तथापि दोषैर्न वियुज्यतेऽसौ स्पृष्टोऽपि नैकेन गुणेन चित्रम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

samarpitāḥ kasya na tena doṣā haṭhādguṇā vā na hṛtāḥ khalena
tathāpi doṣairna viyujyate’sau spṛṣṭo’pi naikena guṇena citram

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಮರ್ಪಿತಾಃ (समर्पिताः, samarpitāḥ) = ಒಪ್ಪಿಸಿದ, ಹೊರಿಸಿದ (handed over, laid on)
ಕಸ್ಯ (कस्य, kasya) = ಯಾರಿಗೆ (to whom)
ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
ತೇನ (तेन, tena) = ಅವನಿಂದ (by him)
ದೋಷಾ (दोषा, doṣā) = ದೋಷಗಳು (faults)
ಹಠಾದ್ಗುಣಾ (हठाद्गुणा, haṭhādguṇā) = ಬಲವಂತವಾಗಿ ಗುಣಗಳು (by force, merits)
ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
ಹೃತಾಃ (हृताः, hṛtāḥ) = ಕಸಿದುಕೊಂಡದ್ದು (taken away)
ಖಲೇನ (खलेन, khalena) = ಖಲನಿಂದ (by the crooked one)
ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಆದರೂ (and yet)
ದೋಷೈರ್ನ (दोषैर्न, doṣairna) = ದೋಷಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ (not from faults)
ವಿಯುಜ್ಯತೇಽಸೌ (वियुज्यतेऽसौ, viyujyate’sau) = ಬೇರಾಗುತ್ತಾನೆ ಇವನು (is he parted, this man)
ಸ್ಪೃಷ್ಟೋಽಪಿ (स्पृष्टोऽपि, spṛṣṭo’pi) = ಸೋಕಿದರೂ (even touched)
ನೈಕೇನ (नैकेन, naikena) = ಒಂದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ (not by a single one)
ಗುಣೇನ (गुणेन, guṇena) = ಗುಣದಿಂದ (by a merit)
ಚಿತ್ರಮ್ (चित्रम्, citram) = ಆಶ್ಚರ್ಯ (strange)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಖಲ ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿಲ್ಲ, ಯಾರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವನು ದೋಷಗಳಿಂದ ಬೇರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಗುಣವೂ ಅವನನ್ನು ಸೋಕುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

To whom has the crooked one not handed over faults, and whose merits has he not taken away by force. And yet he is never parted from faults, and not a single merit touches him. How strange.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸಮರ್ಪಿತ ಎಂದರೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದು. ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು ಒಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಪ್ರಯೋಗ.

Samarpita means offered up. To say he offers faults to people as one offers flowers in worship is an ironic use of the word.

ಚಿತ್ರಂ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಕಸಿದುಕೊಂಡವನ ಬಳಿ ಏನಾದರೂ ಉಳಿದಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಅದು ಆಗದಿರುವುದೇ ಕವಿಯ ಆಶ್ಚರ್ಯ.

Chitram means wonder here. One who has taken things away should have something left. That it does not happen is the poet’s wonder.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 60. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 60. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇತರರ ತಪ್ಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಉದ್ದ ಇರುವವರ ಸ್ವಂತ ಪಟ್ಟಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಈ ಅಸಮತೋಲನವೇ ಒಂದು ಸೂಚನೆ.

The people with a long list of others’ mistakes often have a very short list of their own. This imbalance is itself a clue.

ನಾವೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹೀಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಬರೆಯುತ್ತೇವೆ. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಖಾತೆಗೆ ಬರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಖಾತೆ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.

We too keep accounts like this at times. Before writing mistakes into another’s account, it is a good habit to look at our own.