ಸಂತಾಪಮೋಹಕಂಪಾನ್: ದುರ್ಜನನ ಏಳಿಗೆ ಜ್ವರದಂತೆ ಹರಡುತ್ತದೆ

ಮಳೆಗಾಲದ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೀದಿಯ ಹತ್ತಾರು ಮನೆಗಳಿಂದ ಜ್ವರದ ರೋಗಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದದ್ದು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದುರ್ಜನನ ಏಳಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಟುವಾದ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 147 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 147

ವಿಷಯ: ಜ್ವರದಂತೆ ಹರಡುವ ಏಳಿಗೆ · Prosperity that spreads like fever

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಂತಾಪಮೋಹಕಂಪಾನ್ ಸಂಪಾದಯಿತುಂ ನಿಹಂತುಮಪಿ ಜಂತೂನ್
ಸಖಿ ದುರ್ಜನಸ್ಯ ಭೂತಿಃ ಪ್ರಸರತಿ ದೂರಂ ಜ್ವರಸ್ಯೇವ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

संतापमोहकम्पान् संपादयितुं निहन्तुमपि जन्तून्
सखि दुर्जनस्य भूतिः प्रसरति दूरं ज्वरस्येव

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

saṃtāpamohakampān saṃpādayituṃ nihantumapi jantūn
sakhi durjanasya bhūtiḥ prasarati dūraṃ jvarasyeva

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಂತಾಪಮೋಹಕಂಪಾನ್ (संतापमोहकम्पान्, saṃtāpamohakampān) = ಸಂತಾಪ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ನಡುಕಗಳನ್ನು (burning heat, delirium and shivering)
ಸಂಪಾದಯಿತುಂ (संपादयितुं, saṃpādayituṃ) = ಉಂಟುಮಾಡಲು (to bring about)
ನಿಹಂತುಮಪಿ (निहन्तुमपि, nihantumapi) = ಕೊಲ್ಲಲೂ ಸಹ (even to kill)
ಜಂತೂನ್ (जन्तून्, jantūn) = ಜೀವಿಗಳನ್ನು (living creatures)
ಸಖಿ (सखि, sakhi) = ಗೆಳೆಯಾ (O friend)
ದುರ್ಜನಸ್ಯ (दुर्जनस्य, durjanasya) = ದುರ್ಜನನ (of the wicked man)
ಭೂತಿಃ (भूतिः, bhūtiḥ) = ಏಳಿಗೆ (prosperity)
ಪ್ರಸರತಿ (प्रसरति, prasarati) = ಹರಡುತ್ತದೆ (spreads)
ದೂರಂ (दूरं, dūraṃ) = ದೂರದವರೆಗೆ (far and wide)
ಜ್ವರಸ್ಯೇವ (ज्वरस्येव, jvarasyeva) = ಜ್ವರದಂತೆಯೇ (just like a fever)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಗೆಳೆಯಾ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಾಪ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ನಡುಕಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು, ಕೊಲ್ಲಲೂ ಸಹ, ದುರ್ಜನನ ಏಳಿಗೆ ಜ್ವರದಂತೆಯೇ ದೂರದವರೆಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Friend, to bring on burning, delirium and shivering in living creatures, and even to kill them, the prosperity of a wicked man spreads far and wide, just as a fever does.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಜ್ವರದಿಂದಲೇ ಆರಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಸಂತಾಪ ಎಂದರೆ ಕಾಯುವಿಕೆ, ಮೋಹ ಎಂದರೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಿಕೆ, ಕಂಪ ಎಂದರೆ ನಡುಕ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನರೂ ಜ್ವರವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

The three marks are chosen straight from fever. Santapa is the burning, moha the clouding of mind, kampa the shivering. It shows that people long ago recognised fever in much the same way.

ಭೂತಿ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವೈಭವ ಅಥವಾ ಏಳಿಗೆ. ಮೊದಲು ಜನ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕವಿ ಅದೇ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ರೋಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಕೇಳುಗನನ್ನು ಚಕಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Bhuti here means splendour or prosperity. People ordinarily take prosperity as a good thing. The poet startles the listener by likening it to an illness.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 57. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 57. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಹಣ ಸ್ವತಃ ಕೆಟ್ಟವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತು.

Power and money are not bad in themselves. The point is that in ill-natured hands they travel further and trouble more people.

ಜ್ವರದ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಪಾಠವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹರಡುವ ರೋಗದಂತೆ ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಾಣತನ.

The fever comparison also yields a lesson. As with something catching, a little distance from such a person is the wiser course.