ಸ್ವಕಪೋಲೇನ ಪ್ರಕಟೀಕೃತಂ: ಆನೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಜನನ ಮದ

ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೈಗೆ ಹಣ ಬಂದ ಕೆಲವರ ನಡೆ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಡಿಗೆ, ಮಾತು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಗತ್ತು ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಆನೆಯ ಮದದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ, ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಇಟ್ಟು ಒಂದು ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 146 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 146

ವಿಷಯ: ದಾನದಿಂದ ಬರುವ ಮದ · The rut that giving brings

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಕಪೋಲೇನ ಪ್ರಕಟೀಕೃತಂ ಪ್ರಮತ್ತತ್ವಕಾರಣಂ ಕಿಮಪಿ
ದ್ವಿರದಸ್ಯ ದುರ್ಜನಸ್ಯ ಚ ಮದಂ ಚಕಾರೈವ ದಾನಮಪಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्वकपोलेन प्रकटीकृतं प्रमत्तत्वकारणं किमपि
द्विरदस्य दुर्जनस्य च मदं चकारैव दानमपि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

svakapolena prakaṭīkṛtaṃ pramattatvakāraṇaṃ kimapi
dviradasya durjanasya ca madaṃ cakāraiva dānamapi

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ವಕಪೋಲೇನ (स्वकपोलेन, svakapolena) = ತನ್ನ ಕೆನ್ನೆಯಿಂದ, ತನ್ನ ಕಣತಲೆಯಿಂದ (by its own cheek, its own temple)
ಪ್ರಕಟೀಕೃತಂ (प्रकटीकृतं, prakaṭīkṛtaṃ) = ಹೊರಗೆ ತೋರಿಸಿದ (made plain)
ಪ್ರಮತ್ತತ್ವಕಾರಣಂ (प्रमत्तत्वकारणं, pramattatvakāraṇaṃ) = ಉನ್ಮತ್ತತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು (the cause of frenzy)
ಕಿಮಪಿ (किमपि, kimapi) = ಏನೋ ಒಂದು (something or other)
ದ್ವಿರದಸ್ಯ (द्विरदस्य, dviradasya) = ಆನೆಯ (of the elephant)
ದುರ್ಜನಸ್ಯ (दुर्जनस्य, durjanasya) = ದುರ್ಜನನ (of the wicked man)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಮದಂ (मदं, madaṃ) = ಮದವನ್ನು (the rut, the pride)
ಚಕಾರೈವ (चकारैव, cakāraiva) = ಮಾಡಿತಷ್ಟೇ (did indeed make)
ದಾನಮಪಿ (दानमपि, dānamapi) = ದಾನವೂ (even the dana)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಆನೆಯ ಕಣತಲೆಯಿಂದ ಸುರಿಯುವ ದಾನ, ಅಂದರೆ ಮದಜಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೇರಿಸುತ್ತದೆ. ದುರ್ಜನನಿಗೆ ಅವನ ಸ್ವಂತ ದಾನ, ಅಂದರೆ ಕೊಡುಗೆ, ಮತ್ತೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇಬ್ಬರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ದಾನವೇ ಮದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The dana that flows from an elephant’s own temple, its rut-fluid, makes it frenzied. The wicked man’s own dana, his gift, makes him swollen with pride. In both, it is the dana that brought on the mada.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ದಾನ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಇವೆ. ಆನೆಯ ಕಣತಲೆಯಿಂದ ಜಿನುಗುವ ಮದಜಲ ಒಂದು. ಕೊಡುವ ಕೊಡುಗೆ ಇನ್ನೊಂದು. ಕವಿ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.

The word dana carries two senses here: the fluid that seeps from an elephant’s temple, and a gift that is given. The poet ties the two together in one word.

ಮದ ಎಂಬುದೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಆನೆಗೆ ಅದು ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಮತ್ತು. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅದು ಅಹಂಕಾರ. ಕೊಡುಗೆ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೇ ಅಹಂಕಾರ ಬಂದರೆ ದಾನದ ಫಲ ಹೋದಂತೆಯೇ.

Mada too is double. For the elephant it is the heat of rut. For a man it is pride. If the giver himself grows proud, the fruit of the giving is lost.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 57. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 57. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೊಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ನೆರವು ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗತ್ತು ಬಂದರೆ, ಆ ಗತ್ತನ್ನು ಬೇಗ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

It helps to notice what goes on in our own mind while giving. If a small swagger arrives after a favour done, it is worth catching early.

ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೊಡುಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಅಹಂಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.

The verse does not belittle giving. It warns about the pride that can travel with it.