ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗಿ ಕಾಣುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಏನೋ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕೊರತೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೇ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಹೇಗಿರಬಹುದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ಏಳು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅವು ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಿದ ಏಳು ಮುಳ್ಳುಗಳಂತೆ ಎಂದು ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶಶೀ ದಿವಸಧೂಸರೋ ಗಲಿತಯೌವನಾ ಕಾಮಿನೀ ಸರೋ ವಿಗತವಾರಿಜಂ ಮುಖಮನಕ್ಷರಂ ಸ್ವಾಕೃತೇಃ
ಪ್ರಭುರ್ಧನಪರಾಯಣಃ ಸತತದುರ್ಗತಃ ಸಜ್ಜನೋ ನೃಪಾಂಗನಗತಃ ಖಲೋ ಮನಸಿ ಸಪ್ತ ಶಲ್ಯಾನಿ ಮೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
शशी दिवसधूसरो गलितयौवना कामिनी सरो विगतवारिजं मुखमनक्षरं स्वाकृतेः
प्रभुर्धनपरायणः सततदुर्गतः सज्जनो नृपाङ्गनगतः खलो मनसि सप्त शल्यानि मे
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śaśī divasadhūsaro galitayauvanā kāminī saro vigatavārijaṃ mukhamanakṣaraṃ svākṛteḥ
prabhurdhanaparāyaṇaḥ satatadurgataḥ sajjano nṛpāṅganagataḥ khalo manasi sapta śalyāni me
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶಶೀ (शशी, śaśī) = ಚಂದ್ರ (the moon)
- ದಿವಸಧೂಸರೋ (दिवसधूसरो, divasadhūsaro) = ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಬೂದುಬಣ್ಣದವನು (dusty grey by day)
- ಗಲಿತಯೌವನಾ (गलितयौवना, galitayauvanā) = ಯೌವನ ಕಳೆದ (whose youth has gone)
- ಕಾಮಿನೀ (कामिनी, kāminī) = ಸ್ತ್ರೀ (a woman)
- ಸರೋ (सरो, saro) = ಸರೋವರ (a lake)
- ವಿಗತವಾರಿಜಂ (विगतवारिजं, vigatavārijaṃ) = ತಾವರೆಗಳು ಹೋದ (from which the lotuses have gone)
- ಮುಖಮನಕ್ಷರಂ (मुखमनक्षरं, mukhamanakṣaraṃ) = ಮುಖ ಅಕ್ಷರವಿಲ್ಲದ್ದು, ಅಂದರೆ ಓದಿಲ್ಲದ್ದು (ಮುಖಂ + ಅನಕ್ಷರಂ) (a face without letters, that is, unlettered)
- ಸ್ವಾಕೃತೇಃ (स्वाकृतेः, svākṛteḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ರೂಪದವನ (of one of fine form)
- ಪ್ರಭುರ್ಧನಪರಾಯಣಃ (प्रभुर्धनपरायणः, prabhurdhanaparāyaṇaḥ) = ಹಣದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿದ ಯಜಮಾನ (ಪ್ರಭುಃ + ಧನಪರಾಯಣಃ) (a master wholly given to wealth)
- ಸತತದುರ್ಗತಃ (सततदुर्गतः, satatadurgataḥ) = ಯಾವಾಗಲೂ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ (always in distress)
- ಸಜ್ಜನೋ (सज्जनो, sajjano) = ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ (a good man)
- ನೃಪಾಂಗನಗತಃ (नृपाङ्गनगतः, nṛpāṅganagataḥ) = ರಾಜನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದ (who has gone into the king’s courtyard)
- ಖಲೋ (खलो, khalo) = ದುಷ್ಟ (a villain)
- ಮನಸಿ (मनसि, manasi) = ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ (in the mind)
- ಸಪ್ತ (सप्त, sapta) = ಏಳು (seven)
- ಶಲ್ಯಾನಿ (शल्यानि, śalyāni) = ಮುಳ್ಳುಗಳು, ಬಾಣದ ಮೊನೆಗಳು (darts)
- ಮೇ (मे, me) = ನನ್ನ (my)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಚಂದ್ರ, ಯೌವನ ಕಳೆದ ಸ್ತ್ರೀ, ತಾವರೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸರೋವರ, ಒಳ್ಳೆಯ ರೂಪವಿದ್ದರೂ ಓದಿಲ್ಲದವನ ಮುಖ. ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿದ ಯಜಮಾನ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ, ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದ ದುಷ್ಟ. ಈ ಏಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತೆ ನಾಟಿವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A moon dulled by daylight, a woman whose youth has gone, a lake with its lotuses gone, and an unlettered face on a fine figure. A master given wholly to wealth, a good man ever in distress, and a villain who has got into the king’s court. These seven are darts lodged in my mind.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮುಖಮನಕ್ಷರಂ ಸ್ವಾಕೃತೇಃ ಎಂಬ ಭಾಗದ ಪದಗಳು ಬಹಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ರೂಪವಿದ್ದೂ ಓದು ಬರಹ ಇಲ್ಲದವನು ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರಲೂ ಸಾಧ್ಯ.
The words in the part mukhamanaksharam svakrteh are very compressed. We have read it as one of fine form who has no learning. Another reading is possible.
ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯದ್ದು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯದ್ದು. ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜದ್ದು. ಸ್ತ್ರೀಯ ಯೌವನದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾತು ಹಳೆಯ ಕಾವ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಓದಬೇಕು. ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಚುಚ್ಚುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
The first few images come from nature and from the woman. The remaining ones come from human society. The remark about a woman’s youth should be read as the outlook of old poetry. The poet is listing what pricks him.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 177. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 177. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿಲ್ಲದ ಚೆಲುವು ಎಂಬುದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ರೂಪ, ಹುದ್ದೆ ಅಥವಾ ಪದವಿ ಇದ್ದರೂ ಕಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೊರತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
The unlettered fine figure stands out in the list. Teachers and doctors have seen in their own fields that looks, rank or a degree show a gap when learning is missing.
ಹೆಚ್ಚು ಮುಟ್ಟುವುದು ಸದಾ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ. ಅಂತಹ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಕಲಕುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಕಾವ್ಯ ಒಂದು ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ, ಸಮಾಜದ ನಿಯಮವನ್ನಲ್ಲ.
The image that touches most is the good man ever in distress. It is natural to be disturbed on seeing one. But the poem voices a feeling and does not state a law of society.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ