ವಂಶಾವಲಂಬನಂ ಯದ್ಯೋ: ಬಲೆಯೂ ಖಲನೂ ಒಂದೇ

ಹಕ್ಕಿ ಹಿಡಿಯುವವನು ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲಿಗೆ ಬಲೆ ಕಟ್ಟಿ, ದಾರ ಹರಡಿ, ಬಾಗಿ ಕಾಯುವ ದೃಶ್ಯ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಮೂರು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಖಲನ ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 144 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 144

ವಿಷಯ: ಬಲೆಯಂತಹ ಖಲ · The wicked as a net

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಂಶಾವಲಂಬನಂ ಯದ್ಯೋ ವಿಸ್ತಾರೋ ಗುಣಸ್ಯ ಯಾ ಚ ನತಿಃ
ತಜ್ಜಾಲಸ್ಯ ಖಲಸ್ಯ ಚ ನಿಜಾಂಕಸುಪ್ತಪ್ರಣಾಶಾಯ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वंशावलम्बनं यद्यो विस्तारो गुणस्य या च नतिः
तज्जालस्य खलस्य च निजाङ्कसुप्तप्रणाशाय

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vaṃśāvalambanaṃ yadyo vistāro guṇasya yā ca natiḥ
tajjālasya khalasya ca nijāṅkasuptapraṇāśāya

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವಂಶಾವಲಂಬನಂ (वंशावलम्बनं, vaṃśāvalambanaṃ) = ಬಿದಿರನ್ನು ಅಥವಾ ವಂಶವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದು (leaning on the bamboo, or on the lineage)
ಯದ್ಯೋ (यद्यो, yadyo) = ಯಾವುದೋ, ಯಾವ (that which, the which)
ವಿಸ್ತಾರೋ (विस्तारो, vistāro) = ಹರಡುವಿಕೆ (the spreading)
ಗುಣಸ್ಯ (गुणस्य, guṇasya) = ದಾರದ ಅಥವಾ ಗುಣದ (of the thread, or of virtue)
ಯಾ (या, yā) = ಯಾವುದು (which)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ನತಿಃ (नतिः, natiḥ) = ಬಾಗುವಿಕೆ (the bending)
ತಜ್ಜಾಲಸ್ಯ (तज्जालस्य, tajjālasya) = ಆ ಬಲೆಯ (of that net)
ಖಲಸ್ಯ (खलस्य, khalasya) = ಖಲನ (of the wicked)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ನಿಜಾಂಕಸುಪ್ತಪ್ರಣಾಶಾಯ (निजाङ्कसुप्तप्रणाशाय, nijāṅkasuptapraṇāśāya) = ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದವರ ನಾಶಕ್ಕೆ (for the destruction of those asleep in his own lap)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬಿದಿರು ಅಥವಾ ವಂಶವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದು, ದಾರ ಅಥವಾ ಗುಣವನ್ನು ಹರಡುವುದು, ಬಾಗುವುದು, ಇವು ಬಲೆಗೂ ಖಲನಿಗೂ ಸಮಾನ. ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲೇ ನಿದ್ರಿಸಿದವರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಇವು ಕಾರಣ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Leaning on the bamboo or on a lineage, spreading the thread or virtue, and bending low: these are alike in the net and in the wicked man. They serve to destroy those who fall asleep in his own lap.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿಗೆ ಎರಡೆರಡು ಅರ್ಥ. ವಂಶ ಎಂದರೆ ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಕುಲ. ಗುಣ ಎಂದರೆ ದಾರ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಲಕ್ಷಣ. ನತಿ ಎಂದರೆ ಬಾಗುವುದು ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರ.

Three words carry two meanings each. Vamsha is bamboo and also family. Guna is thread and also virtue. Nati is bending and also a bow of respect.

ನಿಜವಾದ ಬಲೆ ಬಿದಿರಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ದಾರ ಹರಡಿ, ಬಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಖಲ ಕುಲದ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ, ಗುಣ ತೋರಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಬಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೂರೂ ನಂಬಿದವರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಯದ್ಯೋ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ರೀತಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

A real net is hung on bamboo, with its thread spread, and held bending. The wicked man names his lineage, shows his virtue and bows with humility. We take all three to be for drawing in those who trust. The way to split the joining at yadyo may differ.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 57. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 57. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವಂಶದ ಹೆಸರು, ಗುಣದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಿನಯ, ಈ ಮೂರೂ ಒಳ್ಳೆಯವರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಯಾರನ್ನೂ ಅವರ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಬಾರದು. ಅವರ ನಡೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೋಡಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದು.

Family name, display of virtue and humility are found in good people too. So nobody should be measured by humility alone. We can judge after watching their conduct over a long time.

ಹಣಕಾಸಿನ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವವರು ಬಹಳ ವಿನಯದಿಂದಲೇ ಬರುವುದುಂಟು. ವಿನಯವನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಬೇಕೆಂದಲ್ಲ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಂಬಬಾರದು ಎಂದು.

Those who cheat in the name of money or treatment often arrive with great politeness. The point is not to doubt politeness, but not to trust without checking.