ಯತ್ಖಲು ಖಲಮುಖ: ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲೂ ಶುದ್ಧವಾಗುವ ಪ್ರೇಮ

ಬಟ್ಟೆ ಕೊಳೆಯಾದರೆ ಒಗೆದು ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಬಟ್ಟೆಯ ಮಾತೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 143 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 143

ವಿಷಯ: ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾಗುವ ಪ್ರೇಮ · Love purified in fire

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಯತ್ಖಲು ಖಲಮುಖಹುತವಹವಿನಿಹಿತಮಪಿ ಶುದ್ಧಿಮೇವ ಪರಮೇತಿ
ತದನಲಶೌಚಮಿವಾಂಶುಕಮಿಹ ಲೋಕೇ ದುರ್ಲಭಂ ಪ್ರೇಮ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

यत्खलु खलमुखहुतवहविनिहितमपि शुद्धिमेव परमेति
तदनलशौचमिवांशुकमिह लोके दुर्लभं प्रेम

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

yatkhalu khalamukhahutavahavinihitamapi śuddhimeva parameti
tadanalaśaucamivāṃśukamiha loke durlabhaṃ prema

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಯತ್ಖಲು (यत्खलु, yatkhalu) = ಯಾವುದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ (that which indeed)
ಖಲಮುಖಹುತವಹವಿನಿಹಿತಮಪಿ (खलमुखहुतवहविनिहितमपि, khalamukhahutavahavinihitamapi) = ಖಲನ ಬಾಯೆಂಬ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೂ (even when placed in the fire that is the mouth of the wicked)
ಶುದ್ಧಿಮೇವ (शुद्धिमेव, śuddhimeva) = ಶುದ್ಧಿಯನ್ನೇ (purity alone)
ಪರಮೇತಿ (परमेति, parameti) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ (attains in fuller measure)
ತದನಲಶೌಚಮಿವಾಂಶುಕಮಿಹ (तदनलशौचमिवांशुकमिह, tadanalaśaucamivāṃśukamiha) = ಅದು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗುವ ವಸ್ತ್ರದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ (that, like a cloth cleansed by fire, here)
ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
ದುರ್ಲಭಂ (दुर्लभं, durlabhaṃ) = ಅಪರೂಪವಾದ (hard to find)
ಪ್ರೇಮ (प्रेम, prema) = ಪ್ರೇಮ (love)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಖಲನ ಬಾಯಿಯೆಂಬ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶುದ್ಧವಾಗುವ ಪ್ರೇಮ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತ್ರದಂತೆ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A love that, even when thrown into the fire of the wicked man’s mouth, comes out only the purer, like a cloth cleansed by fire, is very hard to find in this world.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಹುತವಹ ಎಂದರೆ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವುದು, ಅಂದರೆ ಅಗ್ನಿ. ಖಲನ ಮಾತು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ರೂಪಕ ಇಲ್ಲಿದೆ.

Hutavaha means the carrier of the offering, that is, fire. The metaphor is that the wicked man’s speech burns like fire.

ಅನಲಶೌಚ ಅಂಶುಕ ಎಂದರೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ವಸ್ತ್ರ. ಅಂತಹ ವಸ್ತ್ರ ಸುಡದೆ ಕೊಳೆ ಮಾತ್ರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದ್ದೇವೆ.

Analashauca amshuka is a cloth cleansed by fire. There is a tradition that such cloth does not burn and only loses its stain. We use it here only as the comparison.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 57. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 57. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕುಹಕದ ಮಾತಿನಿಂದ ಮುರಿದುಬೀಳುವ ಸ್ನೇಹ ಹಗುರ. ಅದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವ ಸ್ನೇಹ ಅಪರೂಪ. ಅಂತಹ ಒಬ್ಬರನ್ನಾದರೂ ಪಡೆದವರು ಭಾಗ್ಯವಂತರು.

A friendship that breaks under another’s sneering is a light one. One that grows firmer for it is rare. Whoever has even one such friend is fortunate.

ಆದರೆ ಕುಹಕದ ಮಾತು ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆ ಗಮನಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು.

But when a sneering word comes we can look not only at the one who said it but also at our own bond once.