ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಪರ್ಯಾಪ್ತಂ ತದಸ್ಮಾಕಂ ಬಲಂ ಭೀಷ್ಮಾಭಿರಕ್ಷಿತಮ್ ।
ಪರ್ಯಾಪ್ತಂ ತ್ವಿದಮೇತೇಷಾಂ ಬಲಂ ಭೀಮಾಭಿರಕ್ಷಿತಮ್ ॥ 10 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ 10 ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
aparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam |
paryāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam || 10 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಪರ್ಯಾಪ್ತಮ್ (अपर्याप्तम्, aparyāptam) = ಸಾಲದ; ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ (insufficient; in another sense, beyond measure)
- ತತ್ (तत्, tat) = ಆ (that)
- ಅಸ್ಮಾಕಮ್ (अस्माकम्, asmākam) = ನಮ್ಮ (our)
- ಬಲಮ್ (बलम्, balam) = ಸೈನ್ಯ (army, strength)
- ಭೀಷ್ಮಾಭಿರಕ್ಷಿತಮ್ (भीष्माभिरक्षितम्, bhīṣmābhirakṣitam) = ಭೀಷ್ಮರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ (guarded by Bhishma)
- ಪರ್ಯಾಪ್ತಮ್ (पर्याप्तम्, paryāptam) = ಸಾಕಾದ; ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾದ (sufficient; in another sense, limited)
- ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (whereas)
- ಇದಮ್ (इदम्, idam) = ಈ (this)
- ಏತೇಷಾಮ್ (एतेषाम्, eteṣām) = ಇವರ (their)
- ಬಲಮ್ (बलम्, balam) = ಸೈನ್ಯ (army)
- ಭೀಮಾಭಿರಕ್ಷಿತಮ್ (भीमाभिरक्षितम्, bhīmābhirakṣitam) = ಭೀಮನಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ (guarded by Bhima)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಭೀಷ್ಮರು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಆ ಸೈನ್ಯ ಸಾಲದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭೀಮ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಇವರ ಈ ಸೈನ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ: ಭೀಷ್ಮರು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯ ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ್ದು, ಭೀಮ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಇವರ ಸೈನ್ಯ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Our army, guarded by Bhishma, seems insufficient, whereas this army of theirs, guarded by Bhima, seems sufficient. Read another way: our army, guarded by Bhishma, is beyond measure, whereas theirs, guarded by Bhima, is limited.
ಶ್ಲೋಕ 1.10ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.10
ಇಡೀ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು. ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ‘ಸಾಲದ್ದು’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ, ‘ಅಳತೆಗೆ ಸಿಗದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
This is one of the most debated verses in the whole chapter. The word aparyapta can mean not enough, and it can also mean too vast to be measured. So the whole verse reads in two opposite directions.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಸಾಲದು’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೀಷ್ಮರ ಮನಸ್ಸು ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಮತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಭೀಮ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಡೆಯವನು. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬಲ ಕಡಿಮೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶ್ರೀಧರರ ವಿವರಣೆ. ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಯವರು ಮೊದಲು ‘ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮದು ಹನ್ನೊಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿಯ ಭೀಷ್ಮರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅವರದು ಏಳು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ, ಆತುರದ ಭೀಮನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳು ದುರ್ಯೋಧನನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಜಂಬ ಮತ್ತು ಭಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
Sridhara Swami and Ramanujacharya take the sense not enough. Sridhara explains that Bhishma’s heart holds affection for both sides, while Bhima belongs wholly to his own, and so our strength seems less. Madhusudana Saraswati first gives the sense beyond measure: ours is eleven akshauhinis under the protection of the discerning Bhishma, theirs is seven under the rash Bhima. Besides, he points to the other meaning as well. Both meanings suit Duryodhana’s mind, because bravado and fear sit side by side in him.
ಇನ್ನೊಂದು ವಿಚಿತ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪಾಂಡವರ ಸೇನಾಪತಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಭೀಮನಲ್ಲ. ಆದರೂ ದುರ್ಯೋಧನ ಭೀಮನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದವನು ಭೀಮನೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬರುವ ಹೆಸರು ಅದೇ ಎಂದು ಹಲವರು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ.
There is another oddity here. The commander of the Pandava army is Dhrishtadyumna, not Bhima. Yet Duryodhana names Bhima. Many explain that since Bhima is the one who vowed to kill him, his is the first name that comes to Duryodhana’s mind.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆ, ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಅರ್ಥಗಳು. ಇದು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.
The same number, two opposite meanings. This is not only a problem of Kurukshetra.
ಒಂದೇ ರಿಪೋರ್ಟನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಓದಿದಾಗ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ‘ಏನೂ ಆಗಿಲ್ಲ’ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ‘ಎಲ್ಲವೂ ಮುಗಿಯಿತು’ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯೆ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಓದುವ ಮನಸ್ಸು. ದುರ್ಯೋಧನನ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡೂ ರೀತಿ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಎರಡೂ ಕಡೆ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದೆ.
When two people read the same report, one feels nothing is wrong and the other feels everything is over. The number has not changed. What has changed is the mind reading it. That is also why Duryodhana’s verse can be read both ways: his mind is swinging between the two.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ