ಆಚರತಿ ದುರ್ಜನೋ ಯತ್: ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಹೊಳೆಯದ ಕ್ರೂರ ಕೆಲಸ

ಕೆಲವು ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಒಂದು ಮಾತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ: ಹೀಗೂ ಮಾಡಬಹುದೇ. ಅಂಥ ಸುದ್ದಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಳೆದದ್ದೇ ಇಲ್ಲ.

ಈ ಗೀತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕವಿಗೂ ಅಂಥದೇ ಅಚ್ಚರಿ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ, ಓದುವ ರೀತಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರಬಹುದು, ನಾವು ಸರಳವಾದ ಓದನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 165 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 165

ವಿಷಯ: ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಕ್ರೌರ್ಯ · Cruelty beyond the mind’s reach

ಛಂದಸ್ಸು: ಗೀತಿ · Giti

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಆಚರತಿ ದುರ್ಜನೋ ಯತ್ಸಹಸಾ ಮನಸೋಽಪ್ಯಗೋಚರಾನರ್ಥಾನ್
ತನ್ನ ನ ಜಾನೇ ಜಾನೇ ಸ್ಪೃಶತಿ ಮನಃ ಕಿಂ ತು ನೈವ ನಿಷ್ಠುರತಾಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

आचरति दुर्जनो यत्सहसा मनसोऽप्यगोचरानर्थान्
तन्न न जाने जाने स्पृशति मनः किं तु नैव निष्ठुरताम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ācarati durjano yatsahasā manaso’pyagocarānarthān
tanna na jāne jāne spṛśati manaḥ kiṃ tu naiva niṣṭhuratām

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಆಚರತಿ (आचरति, ācarati) = ಮಾಡುತ್ತಾನೆ (does)
ದುರ್ಜನೋ (दुर्जनो, durjano) = ದುರ್ಜನ (the wicked man)
ಯತ್ಸಹಸಾ (यत्सहसा, yatsahasā) = ಯಾವುದನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ (what, all at once)
ಮನಸೋಽಪ್ಯಗೋಚರಾನರ್ಥಾನ್ (मनसोऽप्यगोचरानर्थान्, manaso’pyagocarānarthān) = ಮನಸ್ಸಿಗೂ ನಿಲುಕದ ಅನರ್ಥಗಳನ್ನು (harms beyond even the reach of the mind)
ತನ್ನ (तन्न, tanna) = ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲ (that, not)
ನ ಜಾನೇ (न जाने, na jāne) = ನಾನರಿಯೆ (I do not know)
ಜಾನೇ (जाने, jāne) = ಅರಿಯೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ (I wonder)
ಸ್ಪೃಶತಿ (स्पृशति, spṛśati) = ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೇ (touches)
ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸು (the mind)
ಕಿಂ ತು (किं तु, kiṃ tu) = ಆದರೆ (but)
ನೈವ (नैव, naiva) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (never)
ನಿಷ್ಠುರತಾಮ್ (निष्ठुरताम्, niṣṭhuratām) = ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು (cruelty)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುರ್ಜನ ಥಟ್ಟನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ನಿಲುಕದಂಥ ಅನರ್ಥಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೇ, ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The wicked man suddenly does harms that the mind cannot even reach. Whether his own mind ever touches cruelty at all, I cannot tell.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಅಗೋಚರ ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಾರದ್ದು. ಕವಿ ಹೇಳುವುದು, ಆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುವುದೂ ನಮ್ಮಿಂದ ಆಗದು ಎಂದು.

Agochara is what lies outside the range of the senses or the mind. The poet says we cannot even imagine such acts.

ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜಾನೇ ಎಂಬ ಪದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಲಿನ ಅಚ್ಚರಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಅದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಓದು, ಬೇರೆ ಓದುಗಳೂ ಸಾಧ್ಯ.

The word jane comes twice in the second line. It helps catch the tone of wonder. This is our reading, and other readings are possible.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕ್ರೌರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ಅಚ್ಚರಿಪಡುವುದು ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರುಹು. ಅಚ್ಚರಿ ಮಸುಕಾಗಬಾರದು.

Being shocked by cruelty is a sign that our minds are still alive. The shock should not be allowed to dull.

ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉತ್ತರ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಒಳಮನಸ್ಸು ಏನೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಮೇಲೆ ಅವನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಬಹುದು.

The verse leaves a question and gives no answer. Since we cannot know another’s inner mind, we can weigh only his deed.