ಕಿಂ ಜನ್ಮನಾ ಚ ಮಹತಾ: ಹುಟ್ಟಲ್ಲ, ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯೇ ಮುಖ್ಯ

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರೊಬ್ಬರ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರು ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರೋಗಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ಕೇಳುವುದು ನಿಮಗೆ ಏನು ಗೊತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನೇ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪುರಾಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇಡುತ್ತದೆ. ಕುಂಭ ಎಂಬ ಪದದ ಮೇಲೆ ಆಡುವ ಆಟವೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕುತೂಹಲದ ಭಾಗ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 202 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 202

ವಿಷಯ: ಹುಟ್ಟಲ್ಲ, ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿ · Not birth, but one’s own strength

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 28 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 28 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಿಂ ಜನ್ಮನಾ ಚ ಮಹತಾ ಪಿತೃಪೌರುಷೇಣ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಹಿ ಯಾತಿ ನಿಜಯಾ ಪುರುಷಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮ್
ಕುಂಭಾ ನ ಕೂಪಮಪಿ ಶೋಷಯಿತುಂ ಸಮರ್ಥಾಃ ಕುಂಭೋದ್ಭವೇನ ಮುನಿನಾಂಬುಧಿರೇವ ಪೀತಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

किं जन्मना च महता पितृपौरुषेण शक्त्या हि याति निजया पुरुषः प्रतिष्ठाम्
कुम्भा न कूपमपि शोषयितुं समर्थाः कुम्भोद्भवेन मुनिनाम्बुधिरेव पीतः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kiṃ janmanā ca mahatā pitṛpauruṣeṇa śaktyā hi yāti nijayā puruṣaḥ pratiṣṭhām
kumbhā na kūpamapi śoṣayituṃ samarthāḥ kumbhodbhavena munināmbudhireva pītaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು ಫಲ (what use)
ಜನ್ಮನಾ ಚ ಮಹತಾ (जन्मना च महता, janmanā ca mahatā) = ದೊಡ್ಡ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ (of a great birth)
ಪಿತೃಪೌರುಷೇಣ (पितृपौरुषेण, pitṛpauruṣeṇa) = ತಂದೆಯ ಪೌರುಷದಿಂದಲೂ (of the father’s prowess)
ಶಕ್ತ್ಯಾ (शक्त्या, śaktyā) = ಶಕ್ತಿಯಿಂದ (by strength)
ಹಿ (हि, hi) = ಖಂಡಿತ (indeed)
ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (attains)
ನಿಜಯಾ (निजया, nijayā) = ತನ್ನದೇ ಆದ (his own)
ಪುರುಷಃ (पुरुषः, puruṣaḥ) = ಪುರುಷನು (a man)
ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮ್ (प्रतिष्ठाम्, pratiṣṭhām) = ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು (standing)
ಕುಂಭಾ (कुम्भा, kumbhā) = ಕೊಡಗಳು (pots)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಕೂಪಮಪಿ (कूपमपि, kūpamapi) = ಬಾವಿಯನ್ನೂ (even a well)
ಶೋಷಯಿತುಂ (शोषयितुं, śoṣayituṃ) = ಬತ್ತಿಸಲು (to dry up)
ಸಮರ್ಥಾಃ (समर्थाः, samarthāḥ) = ಸಮರ್ಥವಲ್ಲ (are able)
ಕುಂಭೋದ್ಭವೇನ (कुम्भोद्भवेन, kumbhodbhavena) = ಕೊಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಂದ (by the pot born one)
ಮುನಿನಾಂಬುಧಿರೇವ ಪೀತಃ (मुनिनाम्बुधिरेव पीतः, munināmbudhireva pītaḥ) = ಮುನಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ಕುಡಿದನು (the sage drank up the ocean itself)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದೊಡ್ಡ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ, ತಂದೆಯ ಪೌರುಷದಿಂದ ಏನು ಫಲ. ಪುರುಷನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ತನ್ನದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ. ಕೊಡಗಳು ಒಂದು ಬಾವಿಯನ್ನೂ ಬತ್ತಿಸಲಾರವು. ಆದರೆ ಕೊಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮುನಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ಕುಡಿದನು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

What is the use of a great birth or a father’s prowess. A man reaches standing through his own strength. Pots cannot dry up even a well, yet the sage born from a pot drank up the ocean itself.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕುಂಭೋದ್ಭವ ಎಂದರೆ ಕೊಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕುಡಿದ ಕಥೆಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Kumbhodbhava means pot born. The Puranas call the sage Agastya by this name, and the story of Agastya drinking the ocean is well known.

ಕುಂಭ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಡಗಳಾಗಿ, ಆಮೇಲೆ ಕೊಡದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿ. ಒಂದೇ ಮೂಲದವರಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬ ಬಾವಿಯನ್ನೂ ಬತ್ತಿಸಲಾರ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಬಿಂದು.

The word kumbha appears twice, first as clay pots and then in the pot born sage. Of the same origin, one cannot dry a well while the other drinks the ocean, and that is the point.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 50. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 50. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಬಹುದು. ಆ ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಗೆ ಉಳಿಯುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮಾತ್ರ.

A family name may open a door. What keeps one inside is only one’s own ability.

ಒಳ್ಳೆಯ ಹುಟ್ಟು ಇರುವವರನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನೇ ನಂಬಿ ಕುಳಿತರೆ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

The verse does not look down on good birth. It says only that sitting on it achieves nothing.