ಆರಭ್ಯತೇ ನ ಖಲು ವಿಘ್ನಭಯೇನ: ಮೂರು ತರಹದ ಜನ

ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚಿ ರಕ್ತನಾಳ ಹುಡುಕುವ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ವಿಫಲವಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಆಗ ಕೆಲವರು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಜನರನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಹಿಂಜರಿಯುವವರು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವವರು ಎಂದು ಮೂರು ವರ್ಗ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಭಾವದ ಶ್ಲೋಕ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕದಲ್ಲೂ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪಾಠ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 203 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 203

ವಿಷಯ: ಅಡ್ಡಿ ಬಂದರೂ ಬಿಡದ ಛಲ · Not giving up when obstacles come

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 28 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 28 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಆರಭ್ಯತೇ ನ ಖಲು ವಿಘ್ನಭಯೇನ ನೀಚೈಃ ಪ್ರಾರಭ್ಯ ವಿಘ್ನವಿಹತಾ ವಿರಮಂತಿ ಮಧ್ಯಾಃ
ವಿಘ್ನೈಃ ಪುನಃ ಪುನರಪಿ ಪ್ರತಿಹನ್ಯಮಾನಾಃ ಪ್ರಾರಭ್ಯ ಚೋತ್ತಮಜನಾ ನ ಪರಿತ್ಯಜಂತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

आरभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः प्रारभ्य विघ्नविहता विरमन्ति मध्याः
विघ्नैः पुनः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः प्रारभ्य चोत्तमजना न परित्यजन्ति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ārabhyate na khalu vighnabhayena nīcaiḥ prārabhya vighnavihatā viramanti madhyāḥ
vighnaiḥ punaḥ punarapi pratihanyamānāḥ prārabhya cottamajanā na parityajanti

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಆರಭ್ಯತೇ (आरभ्यते, ārabhyate) = ಆರಂಭ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (a thing is begun)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
ವಿಘ್ನಭಯೇನ (विघ्नभयेन, vighnabhayena) = ವಿಘ್ನದ ಭಯದಿಂದ (from fear of obstacles)
ನೀಚೈಃ (नीचैः, nīcaiḥ) = ಕೀಳರಿಂದ (by the low)
ಪ್ರಾರಭ್ಯ (प्रारभ्य, prārabhya) = ಆರಂಭಿಸಿ (having begun)
ವಿಘ್ನವಿಹತಾ (विघ्नविहता, vighnavihatā) = ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಿಕೊಂಡವರು (struck by obstacles)
ವಿರಮಂತಿ (विरमन्ति, viramanti) = ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ (stop)
ಮಧ್ಯಾಃ (मध्याः, madhyāḥ) = ಮಧ್ಯಮರು (the middling)
ವಿಘ್ನೈಃ (विघ्नैः, vighnaiḥ) = ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ (by obstacles)
ಪುನಃ ಪುನರಪಿ (पुनः पुनरपि, punaḥ punarapi) = ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ (again and again)
ಪ್ರತಿಹನ್ಯಮಾನಾಃ (प्रतिहन्यमानाः, pratihanyamānāḥ) = ಹೊಡೆತ ತಿಂದರೂ (though struck back)
ಪ್ರಾರಭ್ಯ (प्रारभ्य, prārabhya) = ಆರಂಭಿಸಿ (having begun)
ಚೋತ್ತಮಜನಾ (चोत्तमजना, cottamajanā) = ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಜನರು (and the best of people)
ನ ಪರಿತ್ಯಜಂತಿ (न परित्यजन्ति, na parityajanti) = ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ (do not abandon)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೀಳರು ವಿಘ್ನದ ಭಯದಿಂದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಮರು ಆರಂಭಿಸಿ, ವಿಘ್ನ ಬಡಿದಾಗ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಜನರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತ ತಿಂದರೂ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The low do not begin a task at all, for fear of obstacles. The middling begin, and stop when obstacles strike. But the best of people, though struck back again and again by obstacles, do not abandon what they have begun.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ನೀಚ, ಮಧ್ಯ, ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ಇವು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವದ ಮೂರು ಹಂತಗಳು, ಕುಲ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನದ ಮಾತಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ.

The verse names three grades, low, middling and best. We read these as three levels of temperament, not of birth or rank.

ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪದ ಆರಭ್ಯತೇ ಎಂದಿದೆ. ನಮಗೆ ತಿಳಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಭ್ಯತೇ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪುಸ್ತಕದ ಪಾಠವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

The first word here is arabhyate. In the better known versions we have seen it reads prarabhyate. We have kept the book’s reading as printed.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 50. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 50. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸೋತವರಿಗೆ ಇದು ಸಾಂತ್ವನ. ವಿಘ್ನ ಬರುವುದು ಸಹಜ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುವುದು ನಾವು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತೇವೆಯೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ.

This is comfort for those who failed the first time. Obstacles are normal, and the question is whether we stand up again.

ಬಿಡದಿರುವುದು ಎಂದರೆ ಕುರುಡು ಹಠ ಅಲ್ಲ. ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸುವುದೂ ವಿವೇಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಓದಬಹುದು.

Not giving up does not mean blind stubbornness. One may add that changing direction is wise when the path is wrong.