ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವನು ಕೃಷ್ಣನ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬೆರಗಿನಿಂದ ನೆನೆಯುವ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಕೊಲ್ಲಲು ವಿಷ ಕುಡಿಸಲು ಬಂದ ಬಕೀ ಎಂಬ ಪೂತನಿಗೂ ಕೃಷ್ಣನು ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟನು ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಇಷ್ಟು ದಯಾಳುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನು ಶರಣು ಹೋಗೋಣ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಶ್ಲೋಕದ ತಿರುಳು.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಹೋ ಬಕೀ ಯಂ ಸ್ತನಕಾಲಕೂಟಂ
ಜಿಘಾಂಸಯಾಪಾಯಯದಪ್ಯಸಾಧ್ವೀ ।
ಲೇಭೇ ಗತಿಂ ಧಾತ್ರ್ಯುಚಿತಾಂ ತತೋಽನ್ಯಂ
ಕಂ ವಾ ದಯಾಲುಂ ಶರಣಂ ವ್ರಜೇಮ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अहो बकी यं स्तनकालकूटं
जिघांसयापाययदप्यसाध्वी ।
लेभे गतिं धात्र्युचितां ततोऽन्यं
कं वा दयालुं शरणं व्रजेम ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
aho bakī yaṃ stanakālakūṭaṃ
jighāṃsayāpāyayadapyasādhvī |
lebhe gatiṃ dhātryucitāṃ tato’nyaṃ
kaṃ vā dayāluṃ śaraṇaṃ vrajema ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಹೋ (अहो, aho) = ಆಹಾ, ಎಂತಹ ಆಶ್ಚರ್ಯ (oh, how wonderful)
- ಬಕೀ (बकी, bakī) = ಬಕೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೂತನಿ ರಾಕ್ಷಸಿ (the demoness (Putana))
- ಯಂ (यं, yaṃ) = ಯಾರಿಗೆ (to whom)
- ಸ್ತನಕಾಲಕೂಟಂ (स्तनकालकूटं, stanakālakūṭaṃ) = ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷವನ್ನು (the deadly poison in her breast)
- ಜಿಘಾಂಸಯಾಪಾಯಯದಪ್ಯಸಾಧ್ವೀ (जिघांसयापाययदप्यसाध्वी, jighāṃsayāpāyayadapyasādhvī) = ಕೊಲ್ಲುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕುಡಿಸಿದಳು, ಆ ದುಷ್ಟೆಯೂ (ಜಿಘಾಂಸಯಾ + ಅಪಾಯಯತ್ + ಅಪಿ + ಅಸಾಧ್ವೀ) (out of a wish to kill, she made him drink it, wicked though she was)
- ಲೇಭೇ (लेभे, lebhe) = ಪಡೆದಳು (she obtained)
- ಗತಿಂ (गतिं, gatiṃ) = ಗತಿಯನ್ನು, ಸ್ಥಾನವನ್ನು (a destination)
- ಧಾತ್ರ್ಯುಚಿತಾಂ (धात्र्युचितां, dhātryucitāṃ) = ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕದ್ದನ್ನು (ಧಾತ್ರೀ + ಉಚಿತಾಂ) (fitting for a nursing mother)
- ತತೋಽನ್ಯಂ (ततोऽन्यं, tato’nyaṃ) = ಅವನಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನು (ತತಃ + ಅನ್ಯಂ) (other than him)
- ಕಂ (कं, kaṃ) = ಯಾರನ್ನು (whom)
- ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ, ತಾನೇ (indeed)
- ದಯಾಲುಂ (दयालुं, dayāluṃ) = ದಯಾಳುವನ್ನು (the merciful one)
- ಶರಣಂ (शरणं, śaraṇaṃ) = ಆಶ್ರಯವಾಗಿ (as refuge)
- ವ್ರಜೇಮ (व्रजेम, vrajema) = ಹೋಗೋಣ, ಹೊಂದೋಣ (shall we go)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಂತಹ ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಬಕೀ ಎಂಬ ದುಷ್ಟೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಸ್ತನದ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿಸಿದಳು. ಆದರೂ ಅವಳು ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಷ್ಟು ದಯಾಳುವಾದ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನು ನಾವು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
How wonderful. The wicked Baki, wishing to kill him, gave him poison from her breast. Even so, she received a destination fitting for a nursing mother. Whom else, then, shall we take as refuge, someone more merciful than he?
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಇದು ಭಾಗವತದ ಮೂರನೇ ಸ್ಕಂಧದಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವನು ವಿದುರನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಹೇಳುವ ಮಾತು. ಪೂತನಿ ರಾಕ್ಷಸಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ವಿಷದ ಹಾಲು ಕುಡಿಸಲು ಬಂದಳು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಗು ಕೃಷ್ಣನೇ ಅವಳ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೀರಿದನು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
In the third canto Uddhava speaks this to Vidura, recalling Krishna’s deeds. The story says the demoness Putana came to kill the infant Krishna by feeding him poisoned milk. The tradition tells that it was the child who drew out her life.
ಇಲ್ಲಿ ಧಾತ್ರೀ ಎಂದರೆ ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಿ ಅಥವಾ ದಾದಿ. ಕೆಟ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದರೂ ಅವಳು ತಾಯಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಲುಣಿಸಿದಳು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಗತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಂಬಿಕೆಯ ಮಾತು. ಇದರ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.
Here dhatri means a nursing mother or foster-nurse. Commentators say that although she came with a bad intention, she did nurse him in the form of a mother, and so received a fitting destination. This is a matter of belief. We found no notable variant in the text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೃದುತ್ವ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಬಯಸಿದವರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ನಮಗೂ ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷಮೆಯ ನೋಟ ಕೊಡಬಲ್ಲದು.
The gentleness of this verse touches us. It sees some good even in one who wished harm. That can give us a more forgiving view of others too.
ಕಷ್ಟ ಅಥವಾ ಕಾಯಿಲೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ಭಾವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡಬಹುದು. ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ವೈದ್ಯರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬದಲಿ ಅಲ್ಲ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೆನೆಯೋಣ. ಇದು ಯಾವ ಫಲದ ಭರವಸೆಯೂ ಅಲ್ಲ.
In hard or sick days the feeling of surrender may calm the mind. Prayer does not replace a doctor’s treatment. We can continue treatment and recall this verse alongside. It is not a promise of any result.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ