ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಜ್ಞಶಿಷ್ಟಾಶಿನಃ ಸಂತೋ ಮುಚ್ಯಂತೇ ಸರ್ವಕಿಲ್ಬಿಷೈಃ।
ಭುಂಜತೇ ತೇ ತ್ವಘಂ ಪಾಪಾ ಯೇ ಪಚಂತ್ಯಾತ್ಮಕಾರಣಾತ್ ॥ 13 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः।
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ 13 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yajñaśiṣṭāśinaḥ santo mucyante sarvakilbiṣaiḥ|
bhuñjate te tvaghaṃ pāpā ye pacantyātmakāraṇāt || 13 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಜ್ಞಶಿಷ್ಟಾಶಿನಃ (यज्ञशिष्टाशिनः, yajñaśiṣṭāśinaḥ) = ಯಜ್ಞದ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಣ್ಣುವವರು (those who eat what is left of the sacrifice)
- ಸಂತಃ (सन्तः, santaḥ) = ಸಜ್ಜನರು (the good)
- ಮುಚ್ಯಂತೇ (मुच्यन्ते, mucyante) = ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ (are freed)
- ಸರ್ವಕಿಲ್ಬಿಷೈಃ (सर्वकिल्बिषैः, sarvakilbiṣaiḥ) = ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ (from all sins)
- ಭುಂಜತೇ ತೇ ತು ಅಘಮ್ (भुञ्जते ते तु अघम्, bhuñjate te tu agham) = ಅವರಾದರೋ ಪಾಪವನ್ನೇ ಉಣ್ಣುತ್ತಾರೆ (they eat sin itself)
- ಪಾಪಾಃ (पापाः, pāpāḥ) = ಪಾಪಿಗಳು (the sinful)
- ಯೇ ಪಚಂತಿ (ये पचन्ति, ye pacanti) = ಯಾರು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ (who cook)
- ಆತ್ಮಕಾರಣಾತ್ (आत्मकारणात्, ātmakāraṇāt) = ತಮಗಾಗಿಯೇ (for their own sake)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಜ್ಞದ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಣ್ಣುವ ಸಜ್ಜನರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಮಗಾಗಿಯೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಪಾಪಿಗಳಾದರೋ ಪಾಪವನ್ನೇ ಉಣ್ಣುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The good, who eat what is left of the sacrifice, are freed from all sins. Those who cook for themselves alone are sinful, and what they eat is sin.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಶಂಕರರು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ದೇವಯಜ್ಞ ಮೊದಲಾದವು. ಅವುಗಳಿಂದ ಉಳಿದ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ‘ಅಮೃತ’ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅದನ್ನು ಉಣ್ಣುವ ರೂಢಿ ಉಳ್ಳವರೇ ಯಜ್ಞದ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಣ್ಣುವವರು. ಅವರು ಯಾವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾಷ್ಯ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಒಲೆ ಮೊದಲಾದ, ವಧೆಯ ಐದು ಜಾಗಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಪಾಪಗಳು, ಮತ್ತು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಆದ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಬೇರೆ ಪಾಪಗಳು. ತಮಗಾಗಿಯೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಭಾಷ್ಯ ‘ತಮ್ಮನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊರೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
Shankara fills this verse in with detail. First come the sacrifice to the gods and the other sacrifices. The food left over from them has a name, amrita, and the eaters of the remnant are those whose habit it is to eat that. The sins they are freed from he names: those of the five places of slaughter, the hearth and the rest, and others born of harm done through carelessness. Those who cook for their own sake he calls people who feed only themselves.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 3.13ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 3.13
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಗೃಹಸ್ಥ ಧರ್ಮದ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಅದನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
Behind this verse lies an old idea of household duty, and both Sridhara Swami and Shankara hold it up.
ಅದು ‘ಪಂಚಸೂನಾ’. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಕಡೆ ಸಣ್ಣ ಜೀವಗಳ ಹಿಂಸೆ ಬೇಡವೆಂದರೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಒನಕೆ, ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲು, ಒಲೆ, ನೀರಿನ ಕೊಡ ಮತ್ತು ಪೊರಕೆ. ಬದುಕುವುದೇ ಒಂದಷ್ಟು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಲ್ಲಿದೆ.
It is the pancha-suna. The smritis say that in five places in a house small creatures are harmed whether one wishes it or not: the pestle, the grinding stone, the hearth, the water pot and the broom. There is an admission there that living itself involves a measure of harm.
ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಅಡುಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಕೊಟ್ಟು ಆಮೇಲೆ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಉಣ್ಣುವುದು. ಆ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅಮೃತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ: ಆರಾಧನೆಗಾಗಿಯೇ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ, ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಉಳಿದದ್ದರಿಂದ ದೇಹಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸುವುದು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದಿಲ್ಲ.
The remedy is not to stop cooking. It is to give first and eat what is left. Shankara calls that remainder ‘nectar’. Ramanuja puts it more directly still: take the materials for worship, cook them, worship the Lord as he truly is, and carry the body on what remains. Madhva wrote no commentary on this verse.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ತೊಂದರೆ ಆಗದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರ, ಬಳಸುವ ಶಕ್ತಿ, ಧರಿಸುವ ಬಟ್ಟೆ, ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಬೆಲೆ ತೆರಲಾಗಿದೆ.
This verse does not hide the fact that living cannot be done without some cost to others. The food we eat, the power we use, the clothes we wear: somewhere a price was paid for all of it.
ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಯದಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಸಾಧನೆ. ಮೊದಲ ತುತ್ತನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗಾಗಿ ಎತ್ತಿಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
Not forgetting that is the practice being taught. The habit of setting the first portion aside for someone else does not change the stomach. It changes the mind.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ