ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರಸ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾನಮುಚ್ಯತೇ।
ಏತೈರ್ವಿಮೋಹಯತ್ಯೇಷ ಜ್ಞಾನಮಾವೃತ್ಯ ದೇಹಿನಮ್ ॥ 40 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते।
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥ 40 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
indriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyate|
etairvimohayatyeṣa jñānamāvṛtya dehinam || 40 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ (इन्द्रियाणि, indriyāṇi) = ಇಂದ್ರಿಯಗಳು (the senses)
- ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸು (the mind)
- ಬುದ್ಧಿಃ (बुद्धिः, buddhiḥ) = ಬುದ್ಧಿ (the intellect)
- ಅಸ್ಯ ಅಧಿಷ್ಠಾನಮ್ ಉಚ್ಯತೇ (अस्य अधिष्ठानम् उच्यते, asya adhiṣṭhānam ucyate) = ಇದರ ನೆಲೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (are called its seat)
- ಏತೈಃ (एतैः, etaiḥ) = ಇವುಗಳಿಂದ (by these)
- ವಿಮೋಹಯತಿ ಏಷಃ (विमोहयति एषः, vimohayati eṣaḥ) = ಇವನು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ (this one deludes in many ways)
- ಜ್ಞಾನಮ್ ಆವೃತ್ಯ (ज्ञानम् आवृत्य, jñānam āvṛtya) = ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ (having covered knowledge)
- ದೇಹಿನಮ್ (देहिनम्, dehinam) = ದೇಹಧಾರಿಯನ್ನು (the embodied one)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಇದರ ನೆಲೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಇವನು ದೇಹಧಾರಿಯನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The senses, the mind and the intellect are called its seat. Covering knowledge by means of these, it deludes the embodied one in many ways.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಕಾಮ ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಉತ್ತರಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಶಂಕರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಶತ್ರುವಿನ ನೆಲೆ ತಿಳಿದರೆ ಅವನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಬಹುದು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಇದರ ‘ಅಧಿಷ್ಠಾನ’, ಅಂದರೆ ‘ನೆಲೆ’. ಅದನ್ನು ಅವರು ‘ಆಶ್ರಯ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಶ್ರಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ದೇಹಧಾರಿಯನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಉಪಸರ್ಗವನ್ನು ಶಂಕರರು ಓದುತ್ತಾರೆ: ‘ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ’. ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅವರ ಭಾಷ್ಯ ಇಷ್ಟೇ ಪದಗಳು.
Where does desire live? Shankara says why the question matters before the verse answers it: once an enemy’s seat is known, he can easily be destroyed. The senses, the mind and the intellect are its adhishthana, its seat, which he glosses as its shelter. Through these shelters it covers knowledge and deludes the embodied one. Shankara reads the prefix of that verb: deludes in many ways. His comment on the verse itself is these few words.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 3.40ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 3.40
ವೈರಿ ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೇಳುವುದೇಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ‘ನೆಲೆ ಕಿತ್ತುಹೋದ ಶತ್ರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.’
This verse says where the enemy lives, and Madhva says in one line why that has to be said: ‘an enemy whose stronghold has been taken is destroyed’.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮೂರು ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಬೇರೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಷಯವನ್ನು ನೋಡುವುದು ಕೇಳುವುದು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯವಸಾಯದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮ ಆವಿರ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
Sridhara Swami gives each of the three seats its own work. Desire appears in the senses through seeing and hearing the object, in the mind through the forming of an intention, and in the intellect through settled determination.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿ ವಿಷಯಾನುಭವದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದವನನ್ನಾಗಿ ಅದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Ramanuja states the outcome: it makes the man turn away from knowledge of the self and give himself over to the experience of objects.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕೆಂದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಕಾಲೂರಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಬೇಕು. ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮೂರು ಜಾಗ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕನಸು ಕಟ್ಟುವುದು, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೆ ಕಟ್ಟುವುದು.
To leave a habit you have to see where it has its footholds. The Bhagavad Gita points to three: what falls before the eye, the daydream built in the mind, and the justification built in the intellect.
ಮೂರನೆಯದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ‘ಇಂದೊಂದು ದಿನ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಬಹಳ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
The third is the most dangerous. The sentence ‘just today will not matter’ comes from the intellect, and it sounds thoroughly reasonable.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ