ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಯ ಆಸ್ತೇ ಮನಸಾ ಸ್ಮರನ್।
ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನ್ವಿಮೂಢಾತ್ಮಾ ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 6 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्।
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते ॥ 6 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
karmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran|
indriyārthānvimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate || 6 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ (कर्मेन्द्रियाणि, karmendriyāṇi) = ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು (the organs of action)
- ಸಂಯಮ್ಯ (संयम्य, saṃyamya) = ಬಿಗಿಹಿಡಿದು (having restrained)
- ಯಃ ಆಸ್ತೇ (यः आस्ते, yaḥ āste) = ಯಾರು ಕೂರುತ್ತಾನೋ (who sits)
- ಮನಸಾ ಸ್ಮರನ್ (मनसा स्मरन्, manasā smaran) = ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾ (remembering in the mind)
- ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನ್ (इन्द्रियार्थान्, indriyārthān) = ವಿಷಯಗಳನ್ನು (the objects of the senses)
- ವಿಮೂಢಾತ್ಮಾ (विमूढात्मा, vimūḍhātmā) = ಮಂಕಾದ ಮನಸ್ಸಿನವನು (one of deluded mind)
- ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಃ (मिथ्याचारः, mithyācāraḥ) = ಸುಳ್ಳು ನಡತೆಯವನು, ಡಂಭಿ (a false actor, a hypocrite)
- ಸಃ ಉಚ್ಯತೇ (सः उच्यते, saḥ ucyate) = ಅವನನ್ನು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (he is called)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಹಿಡಿದು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಯಾರು ಕೂರುತ್ತಾನೋ, ಮಂಕಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಅವನನ್ನು ಸುಳ್ಳು ನಡತೆಯವನು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One who restrains the organs of action but sits remembering the objects of the senses in his mind is deluded, and is called a false actor.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಶಂಕರರು ಒಂದು ವಾಕ್ಯದ ಪೀಠಿಕೆ ಕೊಟ್ಟು, ಆಮೇಲೆ ಪದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ವಾಕ್ಯ ಹೀಗಿದೆ: ಆತ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯದವನು ವಿಹಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಶುರುಮಾಡದೇ ಇರುವುದು ತಪ್ಪೇ ಸರಿ. ಆಮೇಲೆ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ. ‘ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು’ ಎಂದರೆ ಕೈ ಮೊದಲಾದವು. ಅವನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ಕೂರುತ್ತಾನೆ, ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ. ಅವನ ಅಂತಃಕರಣ ಮಂಕಾಗಿದೆ. ‘ಮಿಥ್ಯಾಚಾರ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಂಕರರು ಎರಡು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸುಳ್ಳು ನಡತೆ, ಪಾಪದ ನಡತೆ.
Shankara gives this verse one sentence of introduction and then only glosses its words. The sentence says: for one who does not know the Self to leave enjoined action unbegun is simply wrong. The glosses follow. The organs of action are the hands and the rest. The man draws them in and sits, thinking of the objects. His inner organ is deluded. And mithyachara Shankara renders twice over: false conduct, sinful conduct.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 3.6ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 3.6
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚೂಪಾದ ಪದವಿದೆ. ಅವನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ‘ಭಗವದ್ಧ್ಯಾನದ ನೆಪದಲ್ಲಿ’. ಹೊರಗಿನ ಭಂಗಿ ಧ್ಯಾನದ್ದು, ಒಳಗಿನ ಓಡಾಟ ಬೇರೆ ಕಡೆ.
There is a sharp word in Sridhara Swami’s gloss. The man remembers the objects ‘under the pretext of meditating on the Lord’. The outward posture is that of meditation; the inner traffic is going elsewhere.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಮಿಥ್ಯಾಚಾರ’ ಎಂಬುದನ್ನು ‘ಮೃಷಾಚಾರ’, ‘ಪಾಪಾಚಾರ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಅದನ್ನು ‘ಒಂದನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ನಡೆಸುವವನು’ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟವನು ತಿರುಗುಮುರುಗಾಗಿ ಕೆಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮಾತು.
Shankara unpacks mithyachara as false conduct, sinful conduct. Ramanuja states it plainly: one who resolves on one thing and behaves according to another. A man who set out for knowledge of the self turns the other way and is ruined.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಆರು ಮತ್ತು ಏಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಶಕ್ತಿಯಿರುವಷ್ಟು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕು, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವುದು ಮನಸ್ಸೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅನ್ವಯ ವ್ಯತಿರೇಕಗಳಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಂದರಲ್ಲಿ ‘ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾ’, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ‘ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ’.
Madhva reads verses six and seven together. Renunciation should be made as far as one is able, but what actually sets the work going is the mind, and these two verses show it by presence and absence. In one, ‘remembering with the mind’; in the other, ‘restraining with the mind’.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪದ ಕಠಿಣವಾದದ್ದು. ಕೈ ಕಟ್ಟಿ ಕೂತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ಅದು ‘ದೌರ್ಬಲ್ಯ’ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ‘ಸುಳ್ಳು ನಡತೆ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಒಂದು ಚಿತ್ರ, ಒಳಗೆ ಇನ್ನೊಂದು.
The word the Bhagavad Gita uses here is a hard one. Sitting with folded hands while the mind is soaked in the same object is not called ‘weakness’. It is called ‘false conduct’, because what onlookers see and what is actually happening are two different things.
ಆದರೆ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬಿಟ್ಟದ್ದರ ನೆನಪು ಬರುವುದು ಸಹಜ, ಮತ್ತು ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಸಮಯ ಬೇಕು. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಆಕ್ಷೇಪ ನೆನಪಿನ ಮೇಲಲ್ಲ, ಆ ನೆನಪನ್ನೇ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ.
Still, this is not a stick to beat oneself with. Remembering what one has given up is natural, and it takes time to fade. The Bhagavad Gita’s objection is not to the memory. It is to displaying that memory as if it were practice.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ