ಕಾಕೈಃ ಸಹ ವಿವೃದ್ಧಸ್ಯ: ಕಾಗೆಗಳೊಡನೆ ಬೆಳೆದ ಕೋಗಿಲೆಯ ಇಂಪು

ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒರಟು ಮಾತಿನ ಗುಂಪಿನ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ಕೆಲವು ಹುಡುಗರು ಹೊರಬರುವಾಗಲೂ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೋಗಿಲೆಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪದ ತಿರುವಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 35 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 35

ವಿಷಯ: ಸ್ವಭಾವದ ಮೃದುತ್ವ · A gentle nature stays gentle

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಾಕೈಃ ಸಹ ವಿವೃದ್ಧಸ್ಯ ಕೋಕಿಲಸ್ಯ ಕಲಾ ಗಿರಃ
ಖಲಸಂಗೇಽಪಿ ನೈಷ್ಠುರ್ಯಂ ಕಲ್ಯಾಣಪ್ರಕೃತೇಃ ಕುತಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

काकैः सह विवृद्धस्य कोकिलस्य कला गिरः
खलसङ्गेऽपि नैष्ठुर्यं कल्याणप्रकृतेः कुतः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kākaiḥ saha vivṛddhasya kokilasya kalā giraḥ
khalasaṅge’pi naiṣṭhuryaṃ kalyāṇaprakṛteḥ kutaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಾಕೈಃ (काकैः, kākaiḥ) = ಕಾಗೆಗಳೊಡನೆ (with crows)
ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆಗೆ (together)
ವಿವೃದ್ಧಸ್ಯ (विवृद्धस्य, vivṛddhasya) = ಬೆಳೆದವನ (of the one who has grown up)
ಕೋಕಿಲಸ್ಯ (कोकिलस्य, kokilasya) = ಕೋಗಿಲೆಯ (of the cuckoo)
ಕಲಾ (कला, kalā) = ಇಂಪಾದ (sweet)
ಗಿರಃ (गिरः, giraḥ) = ಧ್ವನಿಗಳು (the notes)
ಖಲಸಂಗೇಽಪಿ (खलसङ्गेऽपि, khalasaṅge’pi) = ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಲ್ಲಿಯೂ (even in the company of the wicked)
ನೈಷ್ಠುರ್ಯಂ (नैष्ठुर्यं, naiṣṭhuryaṃ) = ಕಠೋರತೆ (harshness)
ಕಲ್ಯಾಣಪ್ರಕೃತೇಃ (कल्याणप्रकृतेः, kalyāṇaprakṛteḥ) = ಶುಭ ಸ್ವಭಾವದವನಿಗೆ (for one of good nature)
ಕುತಃ (कुतः, kutaḥ) = ಎಲ್ಲಿಂದ (whence)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕಾಗೆಗಳೊಡನೆ ಬೆಳೆದ ಕೋಗಿಲೆಯ ಧ್ವನಿಯೂ ಇಂಪಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಶುಭ ಸ್ವಭಾವದವನಿಗೆ ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕಠೋರತೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The cuckoo that has grown up among crows still has a sweet voice. How would harshness come to one of good nature, even in the company of the wicked?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕೋಗಿಲೆ ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಾಗೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.

Poets knew well the saying that the cuckoo lays its egg in a crow’s nest. That very observation is used here as the comparison.

ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾದ ಕುತಃ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ. ಇದು ಉತ್ತರ ಬೇಡದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಕಠೋರತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ರೀತಿ.

The closing question, kutah, means from where. It is a question that needs no answer, a way of saying harshness simply does not arise in him.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೂ ಕೆಲವರು ಕಠಿಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಮೃದುತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಬೇಕು.

It is true that surroundings shape a person. Yet some keep their gentleness in a hard place, and they deserve to be noticed and admired.

ಇದನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲ ಎಂದು ಓದಬಾರದು. ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಅಪವಾದವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ನಿಯಮ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

It should not be read as saying bad company does no harm. The verse praises an exception, it does not state a rule for everyone.