ಪತಂತಿ ವ್ಯಸನೇ ದೈವಾತ್: ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಧೈರ್ಯದ ಕವಚ

ಮಳೆಗಾಲದ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಯ ಛಾವಣಿ ಸೋರತೊಡಗಿದರೆ ಕೆಲವರು ಗಾಬರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಮೊದಲು ಪಾತ್ರೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಆಪತ್ತು ಒಂದೇ, ಮನಸ್ಸುಗಳು ಬೇರೆ.

ಅಂಥ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ವಜ್ರದ ಕವಚದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 28 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 28

ವಿಷಯ: ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ · Courage in calamity

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪತಂತಿ ವ್ಯಸನೇ ದೈವಾದ್ದಾರುಣೇ ದಾರುಣಾತ್ಮನಿ
ಸಂವರ್ಮಯತಿ ವಜ್ರೇಣ ಧೈರ್ಯೇಣ ಮಹತಾಂ ಮನಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

पतन्ति व्यसने दैवाद्दारुणे दारुणात्मनि
संवर्मयति वज्रेण धैर्येण महतां मनः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

patanti vyasane daivāddāruṇe dāruṇātmani
saṃvarmayati vajreṇa dhairyeṇa mahatāṃ manaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪತಂತಿ (पतन्ति, patanti) = ಎರಗುತ್ತವೆ (they fall)
ವ್ಯಸನೇ (व्यसने, vyasane) = ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ (in misfortune)
ದೈವಾದ್ದಾರುಣೇ (दैवाद्दारुणे, daivāddāruṇe) = ವಿಧಿಯಿಂದ ಬಂದ ಭೀಕರ (dreadful, from fate)
ದಾರುಣಾತ್ಮನಿ (दारुणात्मनि, dāruṇātmani) = ಕಠೋರ ಸ್ವರೂಪದ (of grim nature)
ಸಂವರ್ಮಯತಿ (संवर्मयति, saṃvarmayati) = ಕವಚ ತೊಡಿಸುತ್ತದೆ (arms with a coat of mail)
ವಜ್ರೇಣ (वज्रेण, vajreṇa) = ವಜ್ರದಂಥ (with a diamond)
ಧೈರ್ಯೇಣ (धैर्येण, dhairyeṇa) = ಧೈರ್ಯದಿಂದ (with courage)
ಮಹತಾಂ (महतां, mahatāṃ) = ಹಿರಿಯರ (of the great)
ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸನ್ನು (the mind)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ವಿಧಿಯಿಂದ ಭೀಕರವಾದ ಆಪತ್ತು ಎರಗಿದಾಗ ಹಿರಿಯರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಜ್ರದಂಥ ಧೈರ್ಯ ಕವಚವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

When a dreadful calamity falls by the hand of fate, courage as hard as diamond arms the minds of the great like a coat of mail.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮುದ್ರಣ ಪಾಠ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಸಂವರ್ಮಯತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಅದರ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

The printed reading of this verse is a little unclear. We have kept the word samvarmayati as in the book, and its reading may be slightly uncertain. We have taken the most natural sense.

ವಜ್ರ ಎಂದರೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಣಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧ ಎರಡೂ ಹೌದು. ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಅಂಥ ಗಟ್ಟಿತನದ ಕವಚಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Vajra means both the hardest gem and the weapon of Indra. Courage is compared to a mail coat of that hardness.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 45. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 45. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಠಿಣ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಕೌಶಲ. ಅದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಸಣ್ಣ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತ ಹೋದರೆ.

Staying steady when hard news arrives is a skill. It can be built by practice, by handling small troubles calmly one at a time.

ಕವಚ ತೊಟ್ಟವನಿಗೂ ಏಟು ತಾಗುತ್ತದೆ. ಧೈರ್ಯ ನೋವನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕುಸಿಯದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ಸಾಕು.

Even one in armour feels the blow. Courage does not remove pain, it keeps us from collapsing.