ಕರೋತಿ ಪೂಜ್ಯಮಾನೋಽಪಿ: ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಹಾವಿನಂತೆ ದುರ್ಜನ

ಮನೆಗೆ ಅತಿಥಿ ಬಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಹೂವು ಹಾರ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳಗೇ ಎಲ್ಲರೂ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ. ಗೌರವ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಭಯ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 97 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 97

ವಿಷಯ: ಗೌರವಿಸಿದರೂ ಭಯ · Fear even when honoured

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕರೋತಿ ಪೂಜ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ಲೋಕವ್ಯಸನದೀಕ್ಷಿತಃ
ದರ್ಶನೇ ದರ್ಶನೇ ತ್ರಾಸಂ ಗೃಹಾಹಿರಿವ ದುರ್ಜನಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

करोति पूज्यमानोऽपि लोकव्यसनदीक्षितः
दर्शने दर्शने त्रासं गृहाहिरिव दुर्जनः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

karoti pūjyamāno’pi lokavyasanadīkṣitaḥ
darśane darśane trāsaṃ gṛhāhiriva durjanaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕರೋತಿ (करोति, karoti) = ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ (he causes)
ಪೂಜ್ಯಮಾನೋಽಪಿ (पूज्यमानोऽपि, pūjyamāno’pi) = ಗೌರವಿಸಿದರೂ (even when he is honoured)
ಲೋಕವ್ಯಸನ (लोकव्यसन, lokavyasana) = ಲೋಕದ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ (in the troubles of the world)
ದೀಕ್ಷಿತಃ (दीक्षितः, dīkṣitaḥ) = ದೀಕ್ಷೆ ತೊಟ್ಟವನು (one who has taken the vow)
ದರ್ಶನೇ ದರ್ಶನೇ (दर्शने दर्शने, darśane darśane) = ಕಂಡ ಕಂಡಾಗ (at each sight)
ತ್ರಾಸಂ (त्रासं, trāsaṃ) = ಭಯವನ್ನು (fear)
ಗೃಹಾಹಿರಿವ (गृहाहिरिव, gṛhāhiriva) = ಮನೆಯ ಹಾವಿನಂತೆ (like a snake in the house)
ದುರ್ಜನಃ (दुर्जनः, durjanaḥ) = ದುರ್ಜನ (the wicked man)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಜನರ ಕಷ್ಟವನ್ನೇ ವ್ರತವಾಗಿ ತೊಟ್ಟ ದುರ್ಜನನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಗೌರವಿಸಿದರೂ, ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಹಾವಿನಂತೆ ಅವನು ಕಂಡಾಗಲೆಲ್ಲ ಭಯ ತರುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even when he is honoured, the wicked man, vowed to the misfortune of the world, brings fear at every sight of him, like a snake living in the house.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ದೀಕ್ಷಿತ ಎಂದರೆ ವ್ರತ ತೊಟ್ಟವನು. ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷೆ ತೊಡುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಲೋಕದ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷೆ ತೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯಂಗ್ಯ.

Dikshita means one who has taken a vow. As one takes the vow for a sacrifice, so he is said to have taken a vow for the world’s misfortune. The tone is ironic.

ಗೃಹಾಹಿ ಎಂದರೆ ಮನೆಯೊಳಗೇ ವಾಸಿಸುವ ಹಾವು. ಅದನ್ನು ಹೊರಗಟ್ಟಲೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಇರಲೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾವು ಕಚ್ಚದಿದ್ದರೂ ಅದರ ಇರುವಿಕೆಯೇ ಭಯ.

Grihahi is a snake that lives inside the home. It can neither be driven out nor be ignored. Even if it never bites, its presence is itself the fear.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 56. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 56. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಹಿರಿಯರನ್ನು ವಿಭಾಗ ಎಷ್ಟೇ ಹೊಗಳಲಿ, ಕಿರಿಯರು ಅವರ ಮುಂದೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಹೊಗಳಿಕೆ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

However much a department praises a senior who humiliates juniors, the juniors stay careful in front of him. Praise does not change character.

ಇದು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಒರಟಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಯಲ್ಲ. ಗೌರವ ಕೊಡುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರ. ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ವಿವೇಕ. ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಬಹುದು.

This is no licence to treat anyone roughly. Giving respect is our upbringing and staying alert is our prudence. Both can sit together.