ಸಾವಿರ ಕೈಗಳ ರಾಜ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನನನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಹೋದಾಗ ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾದಾಗ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಕಳೆದದ್ದು ಮರಳಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಬಾಹುಸಹಸ್ರವಾನ್ ।
ತಸ್ಯ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರೇಣ ಗತಂ ನಷ್ಟಂ ಚ ಲಭ್ಯತೇ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान् ।
तस्य स्मरणमात्रेण गतं नष्टं च लभ्यते ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān |
tasya smaraṇamātreṇa gataṃ naṣṭaṃ ca labhyate ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನೋ (कार्तवीर्यार्जुनो, kārtavīryārjuno) = ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನ ಎಂಬ (ಕಾರ್ತವೀರ್ಯ + ಅರ್ಜುನಃ) (Kartavirya Arjuna (Kartavirya + Arjuna))
- ನಾಮ (नाम, nāma) = ಹೆಸರಿನ (by name)
- ರಾಜಾ (राजा, rājā) = ರಾಜ (the king)
- ಬಾಹುಸಹಸ್ರವಾನ್ (बाहुसहस्रवान्, bāhusahasravān) = ಸಾವಿರ ತೋಳುಗಳುಳ್ಳವನು (who has a thousand arms)
- ತಸ್ಯ (तस्य, tasya) = ಅವನ (of him)
- ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರೇಣ (स्मरणमात्रेण, smaraṇamātreṇa) = ನೆನೆದ ಮಾತ್ರದಿಂದ (merely by remembering)
- ಗತಂ (गतं, gataṃ) = ಕಳೆದುಹೋದದ್ದು (what has gone)
- ನಷ್ಟಂ (नष्टं, naṣṭaṃ) = ಕಾಣೆಯಾದದ್ದು (what has been lost)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಲಭ್ಯತೇ (लभ्यते, labhyate) = ಸಿಗುತ್ತದೆ (is found)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನ ಎಂಬ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ತೋಳುಗಳಿದ್ದವು. ಅವನನ್ನು ನೆನೆದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳೆದುಹೋದದ್ದು ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದದ್ದು ಮರಳಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
There was a king named Kartavirya Arjuna, who had a thousand arms. The verse says that by merely remembering him, what has gone and what has been lost is found again.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಇದು ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕ. ಕಳೆದುಹೋದ ವಸ್ತು ಸಿಗಲು ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನನನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ತೋತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.
This verse voices a belief of the tradition. In many households people remember Kartavirya Arjuna when something is lost. Separate mantras and stotras for him are also current.
ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನನನ್ನು ಸಹಸ್ರಾರ್ಜುನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಹೈಹಯ ವಂಶದ ಸಾವಿರ ತೋಳುಗಳ ರಾಜ. ಪರಶುರಾಮನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Kartavirya Arjuna is also called Sahasrarjuna, the thousand-armed king of the Haihaya line. Tradition says his name also appears in the story of Parashurama.
ಕೆಲವು ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ತಸ್ಯ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರೇಣ ಎಂದಿದೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ಮರಣಾದೇವ ಎಂದು ಓದುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುದ್ರಿತವಾದ ಪಾಠವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Several printings read tasya smaranamatrena, and some read smaranadeva. Here we keep the more widely printed reading.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಹೋದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಗಾಬರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿ, ನೆನಪಿಗೆ ಜಾಗ ಸಿಗಬಹುದು.
When something is lost, the mind panics. Pausing to say the verse can calm us and give memory some room.
ಕಳೆದದ್ದು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಾವು ಎಂದಿನಂತೆ ಹುಡುಕಬೇಕು. ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದೆವು ಎಂದು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಒಂದೊಂದೇ ಜಾಗ ನೋಡೋಣ.
That the lost is found is a belief of the tradition. We should also search in the ordinary way, retracing where we last had it, place by place.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ