ಗುರುಗಳಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುವಾದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಮಾತಿಲ್ಲದೆ, ಮೌನದಿಂದಲೇ ಶಿಷ್ಯರ ಸಂದೇಹ ಪರಿಹರಿಸುವ ಯುವ ಗುರುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾ ಪ್ರಕಟಿತಪರಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವಂ ಯುವಾನಂ ವರ್ಷಿಷ್ಠಾಂತೇವಸದೃಷಿಗಣೈರಾವೃತಂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠೈಃ ।
ಆಚಾರ್ಯೇಂದ್ರಂ ಕರಕಲಿತಚಿನ್ಮುದ್ರಮಾನಂದಮೂರ್ತಿಂ ಸ್ವಾತ್ಮಾರಾಮಂ ಮುದಿತವದನಂ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಮೀಡೇ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
मौनव्याख्या प्रकटितपरब्रह्मतत्त्वं युवानं वर्षिष्ठान्तेवसदृषिगणैरावृतं ब्रह्मनिष्ठैः ।
आचार्येन्द्रं करकलितचिन्मुद्रमानन्दमूर्तिं स्वात्मारामं मुदितवदनं दक्षिणामूर्तिमीडे ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
maunavyākhyā prakaṭitaparabrahmatattvaṃ yuvānaṃ varṣiṣṭhāntevasadṛṣigaṇairāvṛtaṃ brahmaniṣṭhaiḥ |
ācāryendraṃ karakalitacinmudramānandamūrtiṃ svātmārāmaṃ muditavadanaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾ (मौनव्याख्या, maunavyākhyā) = ಮೌನವೆಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ (through the exposition that is silence)
- ಪ್ರಕಟಿತಪರಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವಮ್ (प्रकटितपरब्रह्मतत्त्वम्, prakaṭitaparabrahmatattvam) = ಪರಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವನನ್ನು (who has revealed the truth of the supreme Brahman)
- ಯುವಾನಮ್ (युवानम्, yuvānam) = ತರುಣ ರೂಪಿಯನ್ನು (youthful in form)
- ವರ್ಷಿಷ್ಠಾಂತೇವಸದೃಷಿಗಣೈಃ ಆವೃತಂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠೈಃ (वर्षिष्ठान्तेवसदृषिगणैः आवृतं ब्रह्मनिष्ठैः, varṣiṣṭhāntevasadṛṣigaṇaiḥ āvṛtaṃ brahmaniṣṭhaiḥ) = ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರಾದ ವಯೋವೃದ್ಧ ಶಿಷ್ಯ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನನ್ನು (surrounded by aged disciple sages established in Brahman)
- ಆಚಾರ್ಯೇಂದ್ರಮ್ (आचार्येन्द्रम्, ācāryendram) = ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನನ್ನು (the foremost among teachers)
- ಕರಕಲಿತಚಿನ್ಮುದ್ರಮ್ (करकलितचिन्मुद्रम्, karakalitacinmudram) = ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆ ಧರಿಸಿದವನನ್ನು (who holds the gesture of knowledge in his hand)
- ಆನಂದಮೂರ್ತಿಮ್ ಸ್ವಾತ್ಮಾರಾಮಮ್ (आनन्दमूर्तिम् स्वात्मारामम्, ānandamūrtim svātmārāmam) = ಆನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ, ತನ್ನೊಳಗೇ ರಮಿಸುವವನನ್ನು (the embodiment of bliss, delighting in his own self)
- ಮುದಿತವದನಮ್ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಮ್ ಈಡೇ (मुदितवदनम् दक्षिणामूर्तिम् ईडे, muditavadanam dakṣiṇāmūrtim īḍe) = ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ (I praise Dakshinamurthy, of joyful countenance)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮೌನವೆಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದಲೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ತರುಣ ರೂಪಿಯಾದ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರಾದ ವಯೋವೃದ್ಧ ಶಿಷ್ಯ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆ ಧರಿಸಿದ, ಆನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ, ತನ್ನೊಳಗೇ ರಮಿಸುವ, ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾದ ಆ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I praise that Dakshinamurthy, who revealed the truth of the supreme Brahman through the exposition that is silence itself, youthful in form yet surrounded by aged disciple sages established in Brahman, the foremost among teachers, holding the gesture of knowledge in his hand, the embodiment of bliss delighting in his own self, of joyful countenance.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಇದು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ, ಶಿವನನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳ ಆದಿ ಗುರುವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ.
This is the opening verse of Adi Shankaracharya’s Dakshinamurthy Stotram, a nine verse hymn praising Shiva as Dakshinamurthy, the original teacher of all knowledge.
ಗುರು ತರುಣ, ಶಿಷ್ಯರು ವಯೋವೃದ್ಧರು ಎಂಬ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ವಿಶೇಷ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
The paradox of a youthful teacher and aged disciples is notable, suggesting that knowledge knows no limit of age.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮಾತಿಲ್ಲದೆಯೂ ಆಳವಾದ ಸಂದೇಶ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂಬ ಈ ಚಿತ್ರಣ, ಮೌನದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
This picture, where even without words a deep message reaches its listeners, builds faith in the power of silence.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ