ನ ಭವತಿ ಭವತಿ ಚ ನ ಚಿರಂ: ಸಜ್ಜನರ ಕೋಪದ ಸ್ವಭಾವ

ಕೋಪ ಬರುವುದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಹಜ. ಅದು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಬರುತ್ತದೆ, ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಸ್ವಭಾವ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸತ್ಪುರುಷರ ಕೋಪವನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೀಚರ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 107 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 107

ವಿಷಯ: ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹ · Anger and affection

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನ ಭವತಿ ಭವತಿ ಚ ನ ಚಿರಂ ಭವತಿ ಚಿರಂ ಚೇತ್ಫಲೇ ವಿಸಂವಾದೀ
ಕೋಪಃ ಸತ್ಪುರುಷಾಣಾಂ ತುಲ್ಯಃ ಸ್ನೇಹೇನ ನೀಚಾನಾಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

न भवति भवति च न चिरं भवति चिरं चेत्फले विसंवादी
कोपः सत्पुरुषाणां तुल्यः स्नेहेन नीचानाम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

na bhavati bhavati ca na ciraṃ bhavati ciraṃ cetphale visaṃvādī
kopaḥ satpuruṣāṇāṃ tulyaḥ snehena nīcānām

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ನ ಭವತಿ (न भवति, na bhavati) = ಆಗುವುದಿಲ್ಲ (it does not arise)
ಭವತಿ ಚ (भवति च, bhavati ca) = ಆದರೆ (and if it arises)
ನ ಚಿರಂ (न चिरं, na ciraṃ) = ಬಹುಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ (it does not last long)
ಭವತಿ ಚಿರಂ (भवति चिरं, bhavati ciraṃ) = ಬಹುಕಾಲ ಇದ್ದರೆ (if it lasts long)
ಚೇತ್ಫಲೇ (चेत्फले, cetphale) = ಒಂದು ವೇಳೆ ಫಲದಲ್ಲಿ (then in its fruit)
ವಿಸಂವಾದೀ (विसंवादी, visaṃvādī) = ಹೊಂದಿಕೆ ಇಲ್ಲದ (out of accord)
ಕೋಪಃ (कोपः, kopaḥ) = ಕೋಪ (anger)
ಸತ್ಪುರುಷಾಣಾಂ (सत्पुरुषाणां, satpuruṣāṇāṃ) = ಸತ್ಪುರುಷರ (of good men)
ತುಲ್ಯಃ (तुल्यः, tulyaḥ) = ಸಮಾನ (equal)
ಸ್ನೇಹೇನ (स्नेहेन, snehena) = ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ (to the affection)
ನೀಚಾನಾಮ್ (नीचानाम्, nīcānām) = ನೀಚರ (of the base)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸತ್ಪುರುಷರ ಕೋಪ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಬಂದರೂ ಬಹುಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹುಕಾಲ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಫಲದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆ ಇಲ್ಲದ್ದು. ಅಂಥ ಕೋಪ ನೀಚರ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The anger of good men does not arise. If it arises, it does not last long. If it lasts, it fails to accord with its fruit. Such anger is equal to the affection of the base.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವಿಸಂವಾದಿ ಎಂದರೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕ ಫಲ ಕೊಡದ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಓದು ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲ.

We read visamvadi as out of accord, or not giving the fruit one expects. Without an old commentary this reading is not certain.

ಹೋಲಿಕೆಯ ಗುರಿ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಮಾನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಜ್ಜನರ ಕೋಪ ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲದೋ, ನೀಚರ ಸ್ನೇಹವೂ ಹಾಗೆ ನಿಲ್ಲದು.

The target of the comparison seems to be the shared impermanence. As the anger of the good does not stay, so the affection of the base does not stay.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 47. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 47. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮನೆಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಕೋಪ ಬಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.

At home or in the hospital, not taking a decision in the very moment of anger is a good habit.

ಕೋಪ ಬರಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅದು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಮನಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

The verse does not command that anger must not come. It only asks us to notice how quickly it subsides once it has come.