ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಪಶ್ಯೈತಾಂ ಪಾಂಡುಪುತ್ರಾಣಾಮಾಚಾರ್ಯ ಮಹತೀಂ ಚಮೂಮ್ ।
ವ್ಯೂಢಾಂ ದ್ರುಪದಪುತ್ರೇಣ ತವ ಶಿಷ್ಯೇಣ ಧೀಮತಾ ॥ 3 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥ 3 ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm |
vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā || 3 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪಶ್ಯ (पश्य, paśya) = ನೋಡಿ (behold)
- ಏತಾಮ್ (एताम्, etām) = ಈ (this)
- ಪಾಂಡುಪುತ್ರಾಣಾಮ್ (पाण्डुपुत्राणाम्, pāṇḍuputrāṇām) = ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳ (of the sons of Pandu)
- ಆಚಾರ್ಯ (आचार्य, ācārya) = ಓ ಆಚಾರ್ಯರೇ (O teacher)
- ಮಹತೀಮ್ (महतीम्, mahatīm) = ದೊಡ್ಡದಾದ (vast)
- ಚಮೂಮ್ (चमूम्, camūm) = ಸೇನೆಯನ್ನು (army)
- ವ್ಯೂಢಾಮ್ (व्यूढाम्, vyūḍhām) = ವ್ಯೂಹವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ (arrayed for battle)
- ದ್ರುಪದಪುತ್ರೇಣ (द्रुपदपुत्रेण, drupadaputreṇa) = ದ್ರುಪದನ ಮಗನಿಂದ, ಅಂದರೆ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನಿಂದ (by the son of Drupada, Dhrishtadyumna)
- ತವ (तव, tava) = ನಿಮ್ಮ (your)
- ಶಿಷ್ಯೇಣ (शिष्येण, śiṣyeṇa) = ಶಿಷ್ಯನಿಂದ (by the disciple)
- ಧೀಮತಾ (धीमता, dhīmatā) = ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ (gifted, intelligent)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆಚಾರ್ಯರೇ, ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶಿಷ್ಯನಾದ ದ್ರುಪದನ ಮಗ ವ್ಯೂಹವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುವ, ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳ ಈ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Look, O teacher, at this vast army of the sons of Pandu, arrayed for battle by the son of Drupada, your own gifted disciple.
ಶ್ಲೋಕ 1.3ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.3
ಇಲ್ಲಿಂದ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದವರೆಗೆ ದುರ್ಯೋಧನನ ಮಾತು ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಂಡವರ ಸೇನಾಪತಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ. ದ್ರೋಣರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲ ಮಗನಿಗಾಗಿ ದ್ರುಪದ ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದನು ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ದ್ರೋಣರು ಅವನಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸಿದರು.
Sridhara Swami marks Duryodhana’s speech as running from here to the eleventh verse. The commander of the Pandava army is Dhrishtadyumna. The Mahabharata says he was born from the fire of a sacrifice Drupada performed for a son who could kill Drona. Knowing this, Drona still taught him the use of weapons.
ದುರ್ಯೋಧನ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ‘ದ್ರುಪದನ ಮಗ’ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ದ್ರುಪದರ ಹಳೆಯ ವೈರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ ಗುರುವಿನ ಕೋಪವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಯವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ‘ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚುಚ್ಚು ಇದೆ: ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಲು ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ನೀವೇ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸಿದಿರಿ. ಪಾಂಡುಪುತ್ರಾಣಾಮ್ ಆಚಾರ್ಯ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ‘ಪಾಂಡವರ ಆಚಾರ್ಯರೇ’ ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ಆಗ ಅದು ‘ನೀವು ಅವರ ಕಡೆಗೇ ಒಲವಿರುವವರು’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಚುಚ್ಚು ಮಾತಾಗುತ್ತದೆ.
Duryodhana does not say the name directly. He says the son of Drupada. Madhusudana Saraswati explains that the aim is to stir the teacher’s anger by recalling the old enmity between Drona and Drupada. Besides, your disciple carries a barb: you yourself taught the man born to kill you. The words pandu-putranam acharya can also be read as teacher of the Pandavas, and then it becomes a second barb: your heart is on their side.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ಹೊರಗೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ, ಒಳಗೆ ದೂರನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ‘ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶಿಷ್ಯ’ ಎಂಬುದು ಅಂಥ ಮಾತು.
Some words sound like praise on the outside and carry a complaint inside. Your gifted disciple is one such phrase.
ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲಸದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ನಮಗೆ ಪರಿಚಿತ. ಯಾರೋ ಹಿಂದೆ ತೋರಿದ ಉದಾರತೆಯನ್ನೇ ಇಂದು ಅವರ ತಪ್ಪಾಗಿ ನೆನಪಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ. ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಇದು ಗೊತ್ತು. ಆದರೂ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇಂಥ ಮಾತುಗಳು ನಮ್ಮ ಬಾಯಿಂದಲೂ ಬೇಗ ಬರುತ್ತವೆ.
We know this from homes and workplaces alike: the habit of recalling someone’s past generosity as though it were their mistake today. We all know it. Still, under pressure, such words come quickly from our own mouths too.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ