ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧರ್ಮಾಭಿಭವಾತ್ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರದುಷ್ಯಂತಿ ಕುಲಸ್ತ್ರಿಯಃ ।
ಸ್ತ್ರೀಷು ದುಷ್ಟಾಸು ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಜಾಯತೇ ವರ್ಣಸಂಕರಃ ॥ 41 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥ 41 ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
adharmābhibhavātkṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ |
strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṅkaraḥ || 41 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಧರ್ಮಾಭಿಭವಾತ್ (अधर्माभिभवात्, adharmābhibhavāt) = ಅಧರ್ಮ ಆವರಿಸುವುದರಿಂದ (from the dominance of adharma)
- ಕೃಷ್ಣ (कृष्ण, kṛṣṇa) = ಓ ಕೃಷ್ಣ (O Krishna)
- ಪ್ರದುಷ್ಯಂತಿ (प्रदुष्यन्ति, praduṣyanti) = ದಾರಿ ತಪ್ಪುತ್ತಾರೆ (go astray)
- ಕುಲಸ್ತ್ರಿಯಃ (कुलस्त्रियः, kulastriyaḥ) = ಕುಲದ ಸ್ತ್ರೀಯರು (the women of the family)
- ಸ್ತ್ರೀಷು (स्त्रीषु, strīṣu) = ಸ್ತ್ರೀಯರು (when the women)
- ದುಷ್ಟಾಸು (दुष्टासु, duṣṭāsu) = ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದಾಗ (have gone astray)
- ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ (वार्ष्णेय, vārṣṇeya) = ಓ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ವೃಷ್ಣಿವಂಶದವನೇ (O Varshneya, descendant of the Vrishnis)
- ಜಾಯತೇ (जायते, jāyate) = ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ (arises)
- ವರ್ಣಸಂಕರಃ (वर्णसङ्करः, varṇasaṅkaraḥ) = ವರ್ಣಗಳ ಬೆರಕೆ (the mixing of varnas)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೃಷ್ಣ, ಅಧರ್ಮ ಆವರಿಸಿದಾಗ ಕುಲದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದಾರಿ ತಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಸ್ತ್ರೀಯರು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದಾಗ ವರ್ಣಸಂಕರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
When adharma prevails, Krishna, the women of the family go astray. And when the women go astray, Varshneya, the mixing of varnas arises.
ಶ್ಲೋಕ 1.41ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.41
ಅರ್ಜುನನ ತರ್ಕದ ಸರಪಳಿ ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಅಧರ್ಮ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ’ ಎಂಬುದು ಮನಸ್ಸಿನ ದೋಷದ ಮಾತು. ಇಲ್ಲಿನ ‘ದಾರಿ ತಪ್ಪುತ್ತಾರೆ’ ಎಂಬುದು ದೇಹದ ಮಟ್ಟದ ದೋಷದ ಮಾತು ಎಂದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ಸತ್ತರೆ ಮನೆಯ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಆಸರೆಯಿಲ್ಲದವರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಆತಂಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ವರ್ಣಸಂಕರ ಎಂದರೆ ಆ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆರಕೆ ಮತ್ತು ಕುಸಿತ.
The chain of Arjuna’s argument continues. Sridhara Swami distinguishes the links: adharma overwhelms in the previous verse speaks of a fault of the mind, while go astray here speaks of a fault at the level of the body. Behind this fear lies the thought that if the men die in battle, the women of the house are left without support and social bonds loosen. Varnasankara means the mixing, and so the breakdown, of the social order of that time.
ಇಂದಿನ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಸಮಾಧಾನ ತರಬಹುದು. ಕುಲದ ಗೌರವದ ಭಾರವನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೇ ಇಡುವ ಧಾಟಿ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಾತು ದುಃಖದಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಜುನನದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಅದಲ್ಲದೆ ಸಂಕರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಕಾಲದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬದಲಿಸದೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
This verse may trouble today’s reader. Its tone places the weight of a family’s honour on its women. We should not forget that these are the words of Arjuna in grief. Besides, the idea of sankara also comes in Krishna’s words in the third chapter, in another context. So it is best to read the word against the background of its time. Here we have given its meaning without altering it.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅರ್ಜುನನ ಮಾತಿನ ಒಳಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಇದೆ. ಯುದ್ಧದ ನಿಜವಾದ ಭಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊರುವವರು ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋಗದವರು. ವಿಧವೆಯರು, ತಾಯಂದಿರು, ಮನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾದವರು.
Inside Arjuna’s words there is something that is still true. The real weight of a war is most often carried by those who never went to the battlefield: widows, mothers, those who must build a home again.
ಮಹಾಭಾರತದ ಸ್ತ್ರೀ ಪರ್ವ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮವರ ದೇಹಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಕುರುಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಳುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೆದ್ದವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಸೋತವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಅದೇ ಅಳು.
The Stri Parva of the Mahabharata bears witness to this. Vyasa describes at length Gandhari and the Kuru women weeping among the bodies of their own on the battlefield after the war. The same weeping in the homes of the victors and of the defeated.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ