ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ, ಒಬ್ಬರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಹರಿಹರ ಅಭೇದದ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಶಿವಭಕ್ತರೂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರೂ ಒಂದೇ ಸತ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಶಿವಾಯ ವಿಷ್ಣುರೂಪಾಯ ಶಿವರೂಪಾಯ ವಿಷ್ಣವೇ ।
ಶಿವಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಹೃದಯಂ ಶಿವಃ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे ।
शिवस्य हृदयं विष्णुर्विष्णोश्च हृदयं शिवः ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
śivāya viṣṇurūpāya śivarūpāya viṣṇave |
śivasya hṛdayaṃ viṣṇurviṣṇośca hṛdayaṃ śivaḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶಿವಾಯ ವಿಷ್ಣುರೂಪಾಯ (शिवाय विष्णुरूपाय, śivāya viṣṇurūpāya) = ವಿಷ್ಣುರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ (to Shiva who is of the form of Vishnu)
- ಶಿವರೂಪಾಯ ವಿಷ್ಣವೇ (शिवरूपाय विष्णवे, śivarūpāya viṣṇave) = ಶಿವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ (to Vishnu who is of the form of Shiva)
- ಶಿವಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ವಿಷ್ಣುಃ (शिवस्य हृदयं विष्णुः, śivasya hṛdayaṃ viṣṇuḥ) = ಶಿವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿದ್ದಾನೆ (Vishnu dwells in the heart of Shiva)
- ವಿಷ್ಣೋಃ ಚ ಹೃದಯಂ ಶಿವಃ (विष्णोः च हृदयं शिवः, viṣṇoḥ ca hṛdayaṃ śivaḥ) = ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿದ್ದಾನೆ (Shiva dwells in the heart of Vishnu)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವಿಷ್ಣುರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ, ಶಿವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಿವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿದ್ದಾನೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿದ್ದಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Salutations to Shiva who takes the form of Vishnu, and to Vishnu who takes the form of Shiva. Vishnu dwells in the heart of Shiva, and Shiva dwells in the heart of Vishnu.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹರಿಹರ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಪುರಾಣ ಪರಂಪರೆಯ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಶಿವ ವಿಷ್ಣುಗಳಿಬ್ಬರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಕೇಳಸಿಗುತ್ತದೆ.
This verse is one of several Puranic lines emphasising the unity of Hari and Hara, and is heard at temples of both Shiva and Vishnu.
ಒಬ್ಬರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣ, ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಭಕ್ತಿಪಂಥಗಳ ನಡುವಿನ ಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ.
The image of each dwelling in the other’s heart is an attempt to stand above the divide between two great streams of devotion.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರೂ ಒಂದೇ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಉದಾಹರಣೆ.
This verse is a small example of the broader outlook that those walking different paths can still reach the same goal.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ