ಭಗವದ್ಗೀತೆ 17.10 ಅರ್ಥ: ಯಾತಯಾಮಂ ಗತರಸಂ

ಮುದ್ರಿಸಿ PDF

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಶ್ರದ್ಧಾತ್ರಯ ವಿಭಾಗ ಯೋಗ.

All verses of Chapter 17 in Kannada, Sanskrit or English IAST.

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾತಯಾಮಂ ಗತರಸಂ ಪೂತಿ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಚ ಯತ್।
ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಮಪಿ ಚಾಮೇಧ್ಯಂ ಭೋಜನಂ ತಾಮಸಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 10 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत्।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥ 10 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat|
ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam || 10 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಯಾತಯಾಮಂ ಗತರಸಮ್ (यातयामं गतरसम्, yātayāmaṃ gatarasam) = ಹೊತ್ತು ಮೀರಿದ, ರುಚಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ (stale and tasteless)
ಪೂತಿ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಚ ಯತ್ (पूति पर्युषितं च यत्, pūti paryuṣitaṃ ca yat) = ದುರ್ವಾಸನೆಯ, ಹಳಸಿದ (putrid and kept overnight)
ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಮ್ ಅಪಿ ಚ ಅಮೇಧ್ಯಮ್ (उच्छिष्टम् अपि च अमेध्यम्, ucchiṣṭam api ca amedhyam) = ಎಂಜಲು, ಅಶುದ್ಧ (leftovers and what is impure)
ಭೋಜನಂ ತಾಮಸಪ್ರಿಯಮ್ (भोजनं तामसप्रियम्, bhojanaṃ tāmasapriyam) = ಇಂಥ ಭೋಜನ ತಾಮಸರಿಗೆ ಪ್ರಿಯ (such food is dear to the tamasic)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಹೊತ್ತು ಮೀರಿದ, ರುಚಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ದುರ್ವಾಸನೆಯ, ಹಳಸಿದ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಉಂಡು ಬಿಟ್ಟ, ಅಶುದ್ಧವಾದ ಭೋಜನ ತಾಮಸರಿಗೆ ಪ್ರಿಯ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Food that is stale, tasteless, putrid, kept overnight, left over by others and impure is dear to the tamasic.

ಶ್ಲೋಕ 17.10ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 17.10

‘ಯಾತಯಾಮ’ ಪದಕ್ಕೆ ಆಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇಯದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಸತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ‘ಗತರಸ’ ಪದವೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೇಯಿಸಿ ಒಂದು ಯಾಮ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಗಂಟೆ, ಕಳೆದು ತಣ್ಣಗಾದ ಅನ್ನ ಮೊದಲಾದವು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಇಟ್ಟದ್ದು. ‘ಪರ್ಯುಷಿತ’ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದದ್ದು.

The acharyas give ‘yatayama’ different senses. According to Shankara it means poorly cooked, since what has lost its strength is already covered by ‘gatarasa’. According to Sridhara Swami it is rice and the like that has gone cold after a yama, about three hours, has passed since cooking. For Ramanuja it is what has been kept a long time. ‘Paryushita’ for Shankara is what has passed a night after cooking.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ’ಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಗುರು ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇತರರು ಉಂಡು ಉಳಿಸಿದ್ದು. ‘ಅಮೇಧ್ಯ’ ಎಂದರೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದ್ದು, ಅಂದರೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಉಳಿದದ್ದಲ್ಲದ್ದು. ಅಂಥ ಆಹಾರ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.

Ramanuja makes one exception to ‘uchchhishta’: it is what others have eaten and left, apart from the guru and the like. ‘Amedhya’ is what is unfit for sacrifice, that is, not what remains after offering in sacrifice. Such food, he says, grows tamas further. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಹೊರಗೆ ಇಟ್ಟರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಮಿಗಳು ವಿಷ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ವಾಂತಿ, ಭೇದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದರೂ ಆ ವಿಷ ಹೋಗದಿರಬಹುದು.

If cooked rice is left out for a long time, certain germs that grow in it can produce a toxin causing vomiting and diarrhoea. Even reheating may not destroy that toxin.

ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಗ ತಣಿಸಿ ಫ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿಡುವುದು, ಮತ್ತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ. ಆಹಾರವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದಿರುವುದೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಣ್ಣುವುದೂ ಎರಡೂ ಮುಖ್ಯ.

It is safe to cool leftovers quickly, keep them in the fridge, and heat them thoroughly again before eating. Not wasting food and eating it safely both matter.