ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತತೋ ಹ್ಯಪಿ ಕೌಂತೇಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ವಿಪಶ್ಚಿತಃ।
ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಮಾಥೀನಿ ಹರಂತಿ ಪ್ರಸಭಂ ಮನಃ ॥ 60 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः।
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥ 60 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ|
indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ || 60 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತತಃ (यततः, yatataḥ) = ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ (of one who is striving)
- ಹಿ ಅಪಿ (हि अपि, hi api) = ಆದರೂ (even)
- ಕೌಂತೇಯ (कौन्तेय, kaunteya) = ಓ ಕೌಂತೇಯ (O son of Kunti)
- ಪುರುಷಸ್ಯ (पुरुषस्य, puruṣasya) = ಪುರುಷನ (of a person)
- ವಿಪಶ್ಚಿತಃ (विपश्चितः, vipaścitaḥ) = ವಿವೇಕಿಯ (of one with discernment)
- ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ (इन्द्रियाणि, indriyāṇi) = ಇಂದ್ರಿಯಗಳು (the senses)
- ಪ್ರಮಾಥೀನಿ (प्रमाथीनि, pramāthīni) = ಕದಡುವ ಸ್ವಭಾವದವು (turbulent)
- ಹರಂತಿ (हरन्ति, haranti) = ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ (carry away)
- ಪ್ರಸಭಮ್ (प्रसभम्, prasabham) = ಬಲವಂತವಾಗಿ (forcibly)
- ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸನ್ನು (the mind)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೌಂತೇಯ, ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿವೇಕಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕದಡುವ ಸ್ವಭಾವದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Son of Kunti, the turbulent senses forcibly carry away the mind even of a discerning person who is striving.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಆ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೇಕಾದವನು ಮೊದಲು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಂಕರರು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕಡೆದು ಕಲಕುವ ಸ್ವಭಾವದವು. ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಲಕುತ್ತವೆ. ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಶಂಕರರು ಒಂದು ವಿವರ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ, ಆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿವೇಕದ ಅರಿವು ಇದ್ದರೂ. ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬುದ್ಧಿವಂತನಲ್ಲೂ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ.
One who wants that steady wisdom must first bring the senses under his control, and Shankara reads the verse as showing what happens otherwise. The senses churn. They shake up a person who is turned towards objects, and then carry off his mind by force. Shankara adds a detail: openly, while he looks on, though that mind is equipped with discerning knowledge. And this in a man of intelligence who is making an effort.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 2.60ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 2.60
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು. ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವವನೂ ಸೋಲಬಹುದು ಎಂದು ಅದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
This is one of the most honest verses in the Bhagavad Gita. It admits that even one who is striving can be defeated.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೃತ್ತವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ತಿರುವು. ಆತ್ಮದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೆ ವಿಷಯರಾಗ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಜಯವಿಲ್ಲದೆ ಆತ್ಮದರ್ಶನ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠೆ ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ವೃತ್ತದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾರಿ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವು.
Ramanujacharya sets out a circle here, and it is a turning point in his commentary. Without the vision of the self the longing for objects does not go, and without conquest of the senses the vision of the self does not come. Therefore, he says, the state of knowledge is hard to reach. The way out of that circle, on his reading, is in the next verse.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ವಾಕ್ಯದ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ: ‘ಅಪಿ’ ಎಂಬ ಪದ ‘ವಿಪಶ್ಚಿತ್’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಮೇಧಾವಿಯಾದವನ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಇನ್ನೂ ಬಾರದ, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಯತ್ನವುಳ್ಳ ಜ್ಞಾನಿಯ ಮನಸ್ಸು ಇದು.
Shankaracharya notices the grammar: the word api attaches to vipashcit, that is, even the mind of a person of understanding. Madhvacharya is more precise still: this is the mind of one who has not yet come to direct knowledge and whose effort is only ordinary.
ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಐದು ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು, ಸ್ಪರ್ಶ ಆನೆಯನ್ನು, ಬೆಳಕು ಪತಂಗವನ್ನು, ರುಚಿ ಮೀನನ್ನು, ಪರಿಮಳ ದುಂಬಿಯನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದೇ ಇಂದ್ರಿಯ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಐದೂ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಅವನ ಗತಿ ಏನು ಎಂದು ಆ ಶ್ಲೋಕ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
An old verse makes the same point with five creatures. Sound lures the deer, touch the elephant, light the moth, taste the fish and scent the bee; a single sense is enough to undo each of them. A human being is drawn by all five. What then, the verse asks, becomes of him?
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯೊಂದೇ ಸಾಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೋಲಿನ ಮಾತಲ್ಲ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಮಾತು.
This verse admits that willpower alone is not enough. That is not a counsel of defeat but of honesty.
ಚಟಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇದು ದಿನದ ಪಾಠ. ‘ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ’ ಎಂಬ ಸಲಹೆಯೊಂದೇ ಯಾರನ್ನೂ ಪಾರು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, ಜೊತೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತು ಬೇಕಾದಾಗ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
In the work of helping people leave an addiction this is the daily lesson. The advice to ‘make up your mind’ has never by itself carried anyone through. Changing the surroundings, gathering people who will stay alongside, and taking medical help where it is needed do far more.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ