ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಯುಕ್ತ ಆಸೀತ ಮತ್ಪರಃ।
ವಶೇ ಹಿ ಯಸ್ಯೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ॥ 61 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः।
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ 61 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ|
vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā || 61 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ (तानि सर्वाणि, tāni sarvāṇi) = ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ (all of them)
- ಸಂಯಮ್ಯ (संयम्य, saṃyamya) = ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದು (having restrained)
- ಯುಕ್ತಃ (युक्तः, yuktaḥ) = ಯೋಗಯುಕ್ತನಾಗಿ (composed)
- ಆಸೀತ (आसीत, āsīta) = ಕೂರಬೇಕು (he should sit)
- ಮತ್ಪರಃ (मत्परः, matparaḥ) = ನನ್ನನ್ನೇ ಪರವೆಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು (holding Me as the highest)
- ವಶೇ ಹಿ ಯಸ್ಯ (वशे हि यस्य, vaśe hi yasya) = ಯಾರ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ (in whose control)
- ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ (इन्द्रियाणि, indriyāṇi) = ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿವೆಯೋ (the senses are)
- ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ (तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता, tasya prajñā pratiṣṭhitā) = ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ (his wisdom is established)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದು, ಯೋಗಯುಕ್ತನಾಗಿ, ನನ್ನನ್ನೇ ಪರವೆಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೂರಬೇಕು. ಯಾರ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿವೆಯೋ ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Having restrained them all, he should sit composed, holding Me as the highest. He in whose control the senses are has his wisdom established.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಯಮದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು? ‘ಮತ್ಪರಃ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಂಕರರು ಹೀಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರ ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮನಾದ ವಾಸುದೇವ, ಆ ನಾನೇ ಅವನಿಗೆ ಪರಮ. ‘ನಾನು ಅವನಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಲ್ಲ’ ಎಂದು ಅವನು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿ. ಹಾಗೆ ಕುಳಿತ ಯತಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಶಂಕರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಲದಿಂದ. ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ನೆಲೆನಿಂತಿದೆ.
Therefore restrain them all, and sit collected. With what in mind? Shankara reads mat-parah this way. I, Vasudeva, the inmost Self of all, am the highest for him. Let him sit thinking: I am not other than That. For the ascetic who sits so, the senses come under control, and Shankara says how: by the strength of practice. His wisdom is established.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 2.61ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 2.61
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ‘ಮತ್ಪರಃ’ ಎಂಬ ಪದ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಚಾರ್ಯರು ಎರಡು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಓದುತ್ತಾರೆ.
The word mat-parah appears here for the first time in the Bhagavad Gita, and the acharyas read it from two directions.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಅಭೇದದ ಮಾತು. ‘ಮತ್ಪರ’ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮನಾದ ವಾಸುದೇವನಾದ ನಾನೇ ಯಾರಿಗೆ ಪರಮನೋ ಅವನು; ‘ನಾನು ಅವನಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಕೂರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ವೃತ್ತದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಬಾಗಿಲು: ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುಭಾಶ್ರಯನಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದು ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆಗ ಆತ್ಮದರ್ಶನ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಸಾಲನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಸೇರಿದ ಬೆಂಕಿ ಕಾಡನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ, ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ವಿಷ್ಣು ಯೋಗಿಗಳ ಪಾಪವನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾನೆ.
For Shankaracharya it is a statement of non-difference. ‘Intent on Me’ means one for whom I, Vasudeva, the inmost Self of all, am the highest; he should sit with the sense ‘I am not other than Him’. For Ramanujacharya it is the door out of the circle of the previous verse: when the mind is set on Me, the auspicious refuge, it becomes pure; a pure mind brings the senses under control; and then the vision of the self becomes possible. He quotes the Vishnu Purana: as fire joined with wind burns the forest, so Vishnu seated in the mind burns away the sins of yogis.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವಲ್ಲ, ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶಕ್ಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನೇ ಅರ್ಜುನನ ‘ಹೇಗೆ ಕೂರುತ್ತಾನೆ’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
Madhvacharya says it plainly: the senses are not unconquerable, they can be won by great effort, so the effort should be made. Sridhara Swami marks this as the answer to Arjuna’s question, ‘how does he sit?’
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಿಯಮವೊಂದೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚಟವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆ ನಿಯಮಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಕಾರಣ ಬೇಕು.
It is hard to leave a habit with a rule alone. Something larger than the rule is needed.
ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವವರಿಗಿಂತ, ಮೊಮ್ಮಗಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇರುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಧಾರ ಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸೂಚನೆ.
People who keep to a diet only for their own health tend to last less long than people who want to be there at a granddaughter’s wedding. That the mind needs something large to hold on to is what this verse points at.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ