ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ದೂರೇಣ ಹ್ಯವರಂ ಕರ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯೋಗಾದ್ಧನಂಜಯ।
ಬುದ್ಧೌ ಶರಣಮನ್ವಿಚ್ಛ ಕೃಪಣಾಃ ಫಲಹೇತವಃ ॥ 49 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय।
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ 49 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya|
buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ || 49 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದೂರೇಣ (दूरेण, dūreṇa) = ಬಹಳ ದೂರದಿಂದ, ಬಹಳ ಕೀಳಾಗಿ (by far)
- ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜಕ್ಕೂ (indeed)
- ಅವರಮ್ (अवरम्, avaram) = ಕೀಳಾದದ್ದು (inferior)
- ಕರ್ಮ (कर्म, karma) = ಫಲವನ್ನು ಬಯಸಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ (action done for its fruit)
- ಬುದ್ಧಿಯೋಗಾತ್ (बुद्धियोगात्, buddhiyogāt) = ಬುದ್ಧಿಯೋಗಕ್ಕಿಂತ (than the yoga of understanding)
- ಧನಂಜಯ (धनञ्जय, dhanañjaya) = ಓ ಧನಂಜಯ (O Dhananjaya)
- ಬುದ್ಧೌ (बुद्धौ, buddhau) = ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ (in that understanding)
- ಶರಣಮ್ ಅನ್ವಿಚ್ಛ (शरणम् अन्विच्छ, śaraṇam anviccha) = ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಯಸು (seek your refuge)
- ಕೃಪಣಾಃ (कृपणाः, kṛpaṇāḥ) = ದೀನರು, ಜಿಪುಣರು (wretched, miserly)
- ಫಲಹೇತವಃ (फलहेतवः, phalahetavaḥ) = ಫಲವನ್ನೇ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವರು (those whose motive is the fruit)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಧನಂಜಯ, ಬುದ್ಧಿಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ ಬಹಳ ಕೀಳಾದದ್ದು. ಆ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಯಸು. ಫಲವನ್ನೇ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವರು ದೀನರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Dhananjaya, action done for its fruit is by far inferior to the yoga of understanding. Seek your refuge in that understanding. Those whose motive is the fruit are wretched.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಫಲ ಬಯಸಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ ಸಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ತೀರಾ ಕೀಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶಂಕರರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಹುಟ್ಟು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕು: ಯೋಗದ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅದು ಪಕ್ವವಾದಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ಸಾಂಖ್ಯದ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ. ‘ಶರಣ’ ಎಂದರೆ ಅಭಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾದುದು ಎಂದು ಅವರು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫಲದ ದಾಹದಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರು ದೀನರು. ಶಂಕರರು ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವವನೇ ಕೃಪಣ.
Action done by one who wants its fruit is far lower than action joined to an even mind, says Shankara, because it leads to birth and death. So seek refuge in understanding: in the understanding of yoga, or in the understanding of Sankhya that ripens from it. Refuge he glosses as a cause of reaching fearlessness. Those who act out of thirst for fruit are pitiable. He cites scripture: one who leaves this world without knowing the Imperishable is the kripana.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 2.49ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 2.49
‘ಕೃಪಣ’ ಎಂಬ ಪದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಪುಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಸಾಲನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಡುವವನು ಕೃಪಣ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಬೈಗುಳವಲ್ಲ, ಒಂದು ವಿಷಾದ.
The word krpana ordinarily means a miser. Here Shankaracharya and Sridhara Swami both quote the Brihadaranyaka Upanishad: he who departs from this world without knowing the imperishable is a krpana. So the word is not abuse but sorrow.
‘ಶರಣಂ ಅನ್ವಿಚ್ಛ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಓದುಗಳಿವೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ‘ಆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಬಯಸು’ ಎಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಶರಣ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಟ್ಟು ‘ಆ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮೂರನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ: ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಶರಣನಾದ ರಕ್ಷಕನನ್ನು, ಅಂದರೆ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸು ಎಂದೂ ಆಗಬಹುದು.
Sharanam anvichcha has two readings. Shankaracharya takes it as ‘seek that very understanding as your refuge’. Ramanujacharya gives sharana the sense of a dwelling place and reads it as ‘make your home in that understanding’. Sridhara Swami offers a third possibility: it may also mean ‘take refuge in the protector who abides in that understanding’, that is, in the Lord.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಬುದ್ಧಿಯೋಗವನ್ನು ಜ್ಞಾನಲಕ್ಷಣವಾದ ಉಪಾಯ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
Madhvacharya opens buddhi yoga briefly as the means that consists in knowledge.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪ್ರತಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ‘ಇದರಿಂದ ನನಗೇನು ಸಿಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವವರನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಬಲ್ಲೆವು. ಆ ಲೆಕ್ಕ ತಪ್ಪೇನಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದೊಂದೇ ಉಳಿದಾಗ ಬದುಕು ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತದೆ.
We all know people who calculate, before every task, what they will get out of it. The calculation is not wrong, but when it is all that remains, life grows small.
‘ಕೃಪಣ’ ಎಂಬ ಪದದ ಸೊಗಸು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಪುಣ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬದುಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಫಲದ ಲೆಕ್ಕವನ್ನೇ ಹಿಡಿದವನೂ ಹಾಗೆಯೇ.
The beauty of the word krpana lies here. A miser saves his money and loses his life. So does the man who holds on to the reckoning of fruits.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ