ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ರಾಗದ್ವೇಷವಿಯುಕ್ತೈಸ್ತು ವಿಷಯಾನಿಂದ್ರಿಯೈಶ್ಚರನ್।
ಆತ್ಮವಶ್ಯೈರ್ವಿಧೇಯಾತ್ಮಾ ಪ್ರಸಾದಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 64 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन्।
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ॥ 64 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
rāgadveṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścaran|
ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati || 64 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ರಾಗದ್ವೇಷವಿಯುಕ್ತೈಃ (रागद्वेषवियुक्तैः, rāgadveṣaviyuktaiḥ) = ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ (free of attraction and aversion)
- ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
- ವಿಷಯಾನ್ (विषयान्, viṣayān) = ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ (among objects)
- ಇಂದ್ರಿಯೈಃ (इन्द्रियैः, indriyaiḥ) = ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ (with the senses)
- ಚರನ್ (चरन्, caran) = ಸಂಚರಿಸುತ್ತ (moving)
- ಆತ್ಮವಶ್ಯೈಃ (आत्मवश्यैः, ātmavaśyaiḥ) = ತನ್ನ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರುವ (that are under his own control)
- ವಿಧೇಯಾತ್ಮಾ (विधेयात्मा, vidheyātmā) = ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟವನು (one whose mind is governed)
- ಪ್ರಸಾದಮ್ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ (प्रसादम् अधिगच्छति, prasādam adhigacchati) = ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ (attains serenity)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆದರೆ ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, ತನ್ನ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟವನು ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
But one who moves among objects with senses free of attraction and aversion and under his own control, his mind governed, attains serenity.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಈಗ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶಂಕರರು. ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಡುವುದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ವಭಾವ. ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಈ ಎರಡರಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಡನೆ, ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದ ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿವೆ. ಮನಸ್ಸು ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂಥವನಿಗೆ ‘ಪ್ರಸಾದ’ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಶಂಕರರು ಎರಡು ಪದ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಪ್ರಸನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ, ಅಂದರೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಾನು ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರುವುದು.
Now, Shankara says, comes the cause of liberation. The senses by nature set out led by attraction and aversion. The seeker of liberation moves with senses freed of these two, among objects that cannot be avoided. His senses are under his control, and his mind obeys his will. Such a person reaches prasada, and Shankara gives two words for it: clearness, and being at ease in oneself.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 2.64ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 2.64
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯ ಪದ ‘ಚರನ್’, ಅಂದರೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ. ಇವನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಓಡಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರಿಯ ಸಂನ್ಯಾಸದ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
The key word of this verse is charan, ‘moving’. Such a person does not run from objects; he walks among them. This is what separates the Bhagavad Gita from a book of pure renunciation.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನೇ ಅರ್ಜುನನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಅಂದರೆ ‘ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಪ್ರಸಾದ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ‘ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ’ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೊಂದು ಅನುಗ್ರಹ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ.
Sridhara Swami marks this as the answer to Arjuna’s fourth question, ‘how does he move?’ Shankaracharya gives prasada the sense of serenity and health of mind. It is not only a grace received but a soundness.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ದಾರಿಗೇ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸರ್ವೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಕಲ್ಮಶ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದೂ ಅವನು ನಿರ್ಮಲನಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
Ramanujacharya joins it to the road of the previous verse: with the mind set on the Lord of all and its stains burnt away, he moves among objects with senses free of attraction and aversion and remains unstained.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಯಮ ಎಂದರೆ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರ ಕೊಡುತ್ತದೆ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಡುವೆ ನಡೆದೂ ಏನನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳದೆ ಹೊರಬರುವುದು.
We think of restraint as building a wall. This verse gives another picture: walking through the market and coming out having bought nothing.
ಓಡಿಹೋಗುವುದರಿಂದ ಬರುವ ಶಾಂತಿ ಹೊರಗಿನ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶ ಬದಲಾದ ಕೂಡಲೇ ಅದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದೂ ಉಳಿಯುವ ಶಾಂತಿ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.
Peace that comes from running away rests on the surroundings. It goes the moment the surroundings change. Only the peace that survives in the middle of things becomes our own.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ