ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಜಯ ಉವಾಚ
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಹೃಷೀಕೇಶಂ ಗುಡಾಕೇಶಃ ಪರಂತಪ।
ನ ಯೋತ್ಸ್ಯ ಇತಿ ಗೋವಿಂದಮುಕ್ತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ ॥ 9 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
सञ्जय उवाच
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप।
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ 9 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
sañjaya uvāca
evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa|
na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha || 9 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಂಜಯ ಉವಾಚ (सञ्जय उवाच, sañjaya uvāca) = ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು (Sanjaya said)
- ಏವಮ್ (एवम्, evam) = ಹೀಗೆ (thus)
- ಉಕ್ತ್ವಾ (उक्त्वा, uktvā) = ಹೇಳಿ (having spoken)
- ಹೃಷೀಕೇಶಮ್ (हृषीकेशम्, hṛṣīkeśam) = ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ (to Hrishikesha)
- ಗುಡಾಕೇಶಃ (गुडाकेशः, guḍākeśaḥ) = ಗುಡಾಕೇಶ, ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಅರ್ಜುನ (Gudakesha, Arjuna, conqueror of sleep)
- ಪರಂತಪಃ (परन्तपः, parantapaḥ) = ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಪಿಸುವವನು (scorcher of foes)
- ನ ಯೋತ್ಸ್ಯೇ (न योत्स्ये, na yotsye) = ನಾನು ಹೋರಾಡುವುದಿಲ್ಲ (I shall not fight)
- ಇತಿ (इति, iti) = ಎಂದು (thus)
- ಗೋವಿಂದಮ್ (गोविन्दम्, govindam) = ಗೋವಿಂದನಿಗೆ (to Govinda)
- ಉಕ್ತ್ವಾ (उक्त्वा, uktvā) = ಹೇಳಿ (having said)
- ತೂಷ್ಣೀಮ್ (तूष्णीम्, tūṣṇīm) = ಮೌನವಾಗಿ (silent)
- ಬಭೂವ ಹ (बभूव ह, babhūva ha) = ಆಗಿಬಿಟ್ಟನು (became)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದನು: ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಪರಂತಪನಾದ ಗುಡಾಕೇಶ, ‘ನಾನು ಹೋರಾಡುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮೌನವಾಗಿಬಿಟ್ಟನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Sanjaya said: Having spoken thus to Hrishikesha, Gudakesha, the scorcher of foes, said to Govinda, I shall not fight, and fell silent.
ಚಿಂತನ (Reflection)
‘ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮಾತು ನಿಂತದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳು; ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದ ಹೊರಗಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯೆಲ್ಲ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ. ‘ಗುಡಾಕೇಶ’ ಎಂದರೆ ಆಲಸ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ಎಂದು ಅವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಜಡತೆ ಈಗ ಬಂದೊದಗಿದ್ದು, ಅವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೃಷೀಕೇಶ ಒಳಗಿದ್ದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು; ಗೋವಿಂದ ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು. ಅಂಥವನಿಗೆ ಈ ಮೋಹವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು ಅನಾಯಾಸದ ಕೆಲಸ ಎಂಬುದು ಅವರ ಓದು. ಅರ್ಜುನನ ಕಾರಣವನ್ನು ಆನಂದಗಿರಿಗಳು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಶೋಕ ಬರುತ್ತದೆ.
He says ‘I shall not fight’ and falls silent. For Madhusudana Saraswati this is more than a pause in speech: all the outward activity begun for the war has stopped. Gudakesha, he notes, is one who has conquered sloth, so this slackness is a visitor and cannot settle in him. Hrishikesha rules the senses from within; Govinda knows all the Vedas. For such a one, he reads, removing this delusion costs no effort. Anandagiri gives Arjuna’s reason: fighting would bring grief past bearing.
ಶ್ರೀ ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳ ಗೂಢಾರ್ಥದೀಪಿಕಾ; ಶ್ರೀ ಆನಂದಗಿರಿಗಳ ಭಾಷ್ಯಟೀಕೆ
Sri Madhusudana Saraswati, Gudhartha Dipika; Sri Anandagiri, Tika on the Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 2.9ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 2.9
ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು, ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮೂರು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ‘ನ ಯೋತ್ಸ್ಯೇ’ (ನಾನು ಹೋರಾಡುವುದಿಲ್ಲ). ಎರಡು, ಆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಅವನು ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
Two things happen together here. First, Arjuna states his decision in three words: na yotsye, ‘I shall not fight’. Second, having said it, he stops speaking.
ಸಂಜಯ ಬಳಸುವ ಬಿರುದುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಪಿಸುವವನು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವವನೇ ಈಗ ತಾನು ಹೋರಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ‘ಬಭೂವ ಹ’ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿರುವ ‘ಹ’ ಎಂಬ ನಿಪಾತ ‘ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿತು’ ಎಂಬ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
Some commentators hear a touch of irony in the epithets Sanjaya uses. The man called ‘conqueror of sleep’ and ‘scorcher of foes’ is the one now saying he will not fight. The particle ha in babhuva ha gives the line its emphasis: ‘and so it came to be’.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದೀರ್ಘ ವಾದದ ನಂತರ ಬರುವ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆ. ಒಂದು, ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಮೌನ. ಇನ್ನೊಂದು, ‘ಇನ್ನೇನೂ ಹೇಳಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚುವ ಮೌನ. ಅರ್ಜುನನದು ಈ ಎರಡನೆಯದು.
The silence that follows a long argument is of two kinds. One is the silence of agreement. The other is the silence that closes a door: ‘there is nothing more to say’. Arjuna’s is the second.
ಇಂಥ ಮೌನ ಎದುರಾದಾಗ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಶುರುಮಾಡುವ ಹೊಣೆ ಎದುರಿಗಿರುವವರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಿಂತುಹೋದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಮೊದಲು ಬಾಯಿ ತೆರೆಯಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
When such a silence falls, the work of starting the conversation again passes to the other person. At home, or in a hospital room, when the talking stops someone has to be the first to open their mouth.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ