ಒಂದೇ ದಂತ, ದೊಡ್ಡ ದೇಹ, ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣ, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆ, ಅಗಲ ಕಣ್ಣು, ಹೀಗೆ ಐದು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಸರಳ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಪೂಜೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಕ್ರತುಂಡ ಮಹಾಕಾಯ ಶ್ಲೋಕದ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನೂ ಹೇಳುವ ಮನೆಗಳು ಹಲವು.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಏಕದಂತಂ ಮಹಾಕಾಯಂ ತಪ್ತಕಾಂಚನಸನ್ನಿಭಮ್ ।
ಲಂಬೋದರಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಂ ವಂದೇಽಹಂ ಗಣನಾಯಕಮ್ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
एकदन्तं महाकायं तप्तकाञ्चनसन्निभम् ।
लम्बोदरं विशालाक्षं वन्देऽहं गणनायकम् ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
ekadantaṃ mahākāyaṃ taptakāñcanasannibham |
lambodaraṃ viśālākṣaṃ vande’haṃ gaṇanāyakam ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಏಕದಂತಮ್ (एकदन्तम्, ekadantam) = ಒಂದೇ ದಂತವುಳ್ಳವನನ್ನು (the one with a single tusk)
- ಮಹಾಕಾಯಮ್ (महाकायम्, mahākāyam) = ದೊಡ್ಡ ದೇಹದವನನ್ನು (of great body)
- ತಪ್ತಕಾಂಚನಸನ್ನಿಭಮ್ (तप्तकाञ्चनसन्निभम्, taptakāñcanasannibham) = ಕಾಯಿಸಿದ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನನ್ನು (shining like molten gold)
- ಲಂಬೋದರಮ್ (लम्बोदरम्, lambodaram) = ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವನನ್ನು (big bellied)
- ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಮ್ (विशालाक्षम्, viśālākṣam) = ಅಗಲ ಕಣ್ಣುಗಳವನನ್ನು (wide eyed)
- ವಂದೇ ಅಹಮ್ (वन्दे अहम्, vande aham) = ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ (I salute)
- ಗಣನಾಯಕಮ್ (गणनायकम्, gaṇanāyakam) = ಗಣಗಳ ನಾಯಕನನ್ನು (the leader of the ganas)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಒಂದೇ ದಂತವುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡ ದೇಹದ, ಕಾಯಿಸಿದ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯ, ಅಗಲ ಕಣ್ಣುಗಳ ಗಣನಾಯಕನಿಗೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I salute the leader of the ganas, who has a single tusk and a great body, who shines like molten gold, who is big bellied and wide eyed.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಗಣಪತಿಗೆ ಒಂದೇ ದಂತ ಏಕೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಥೆಗಳಿವೆ. ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಬರೆಯಲು ತನ್ನ ದಂತವನ್ನೇ ಮುರಿದು ಲೇಖನಿಯಾಗಿಸಿದ ಎಂಬ ಕಥೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ. ಪರಶುರಾಮನೊಂದಿಗಿನ ಕಾದಾಟದಲ್ಲಿ ದಂತ ಮುರಿಯಿತು ಎಂಬ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ.
There are many stories about why Ganapati has one tusk. A very popular one says he broke it off to use as a pen while writing down the Mahabharata as Vyasa dictated. Another tells of it breaking in a fight with Parashurama.
ಗಣನಾಯಕ ಎಂದರೆ ಶಿವನ ಗಣಗಳ ನಾಯಕ. ಗಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಗುಂಪು, ಸಮೂಹ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಗಳ ಒಡೆಯ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ.
Gananayaka means leader of Shiva’s attendants, the ganas. Since gana also means a group or multitude, it is also read as the lord of all beings.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮುರಿದ ದಂತವನ್ನೇ ಲೇಖನಿಯಾಗಿಸಿದ ಕಥೆ ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮುರಿದುಹೋದದ್ದನ್ನು ಕೊರತೆ ಎಂದು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಬದಲು ಅದನ್ನೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಾಧನವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
The story of the broken tusk turned into a pen still speaks to us. It reminds us that what is broken in us need not be hidden as a flaw, it can be made into a tool that does good work.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ