ಭಗವದ್ಗೀತೆ 12.4 ಅರ್ಥ: ಸನ್ನಿಯಮ್ಯೇಂದ್ರಿಯಗ್ರಾಮಂ

‘ತೇ ಪ್ರಾಪ್ನುವಂತಿ ಮಾಮೇವ’, ಅವರೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವರ ದಾರಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ‘ಜ್ಞಾನೀ ತ್ವಾತ್ಮೈವ ಮೇ ಮತಂ’ (7.18), ಜ್ಞಾನಿ ನನ್ನ ಆತ್ಮವೇ. ಭಗವಂತನ ಸ್ವರೂಪವೇ ಆದವರ ಬಗ್ಗೆ ‘ಯುಕ್ತತಮ’ ಅಥವಾ ‘ಅಯುಕ್ತತಮ’ ಎಂಬ ಮಾತೇ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ‘ಸಮಬುದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟ ಅನಿಷ್ಟಗಳು ಬಂದಾಗ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಬುದ್ಧಿ.

‘Te prapnuvanti mam eva’, they too reach me alone. Krishna does not dismiss the path of those who worship the imperishable. Shankara makes his position clear here: there is no need even to say separately that they reach me, for ‘jnani tv atmaiva me matam’ (7.18), the knower is my very Self. Of those who are the Lord’s own nature, he says, the words ‘most steadfast’ or ‘not most steadfast’ do not even apply. For him ‘samabuddhi’ means an even mind when the welcome and the unwelcome come.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಸಮಬುದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ದೇವ, ಮನುಷ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಒಂದೇ ರೂಪದವೆಂದು ಕಾಣುವುದು. ಇತರರ ಅಹಿತ ಬಯಸುವುದು ದೇಹದ ಭೇದಗಳ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಆ ಅಭಿಮಾನ ಹೋದವರು ತಾನಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲರ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ನನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ’ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ನನ್ನಂತೆಯೇ ಇರುವ, ಸಂಸಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ‘ಮಮ ಸಾಧರ್ಮ್ಯಮಾಗತಾಃ’ (14.2) ಮಾತನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ, ‘ಕೂಟಸ್ಥೋಽಕ್ಷರ ಉಚ್ಯತೇ’ (15.16) ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಂತ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಬೇರೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದು ಈ ಪುಟದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ.

According to Ramanuja ‘samabuddhi’ means seeing the selves in different bodies, of gods, humans and the rest, as all of one form, that of knowledge. Wishing harm to others comes from identifying with bodily differences, and those in whom that identification has gone delight in the good of all of their own accord. For him ‘they reach me’ means they gain the nature of the self, like mine and free from worldly existence. For this he points to ‘mama sadharmyam agatah’ (14.2), and recalls that the supreme Brahman is other than the akshara spoken of in ‘kutastho ‘kshara uchyate’ (15.16). It is not the work of this page to judge between these differences.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

‘ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಾಃ’, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಆನಂದ. ಧ್ಯಾನದ ಕಠಿಣ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ ಕೃಷ್ಣ ಕೊಡುವ ಗುರುತು ಇದೇ: ಇತರರ ಒಳಿತಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ.

‘Sarvabhutahite ratah’, delight in the good of all beings. Even for those on the hard path of meditation, this is the mark Krishna gives: joy in the good of others.

ಏಕಾಂತದ ಸಾಧನೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ದೂರ ಓಡುವುದಲ್ಲ. ಒಳಮುಖವಾದ ಮನಸ್ಸು ಹೊರಗಿನವರ ನೋವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಬೇಕು.

Practice in solitude is not running away from society. A mind turned inward should become more sensitive to the pain of those outside.