ಭಗವದ್ಗೀತೆ 12.1 ಅರ್ಥ: ಏವಂ ಸತತಯುಕ್ತಾ ಯೇ

ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ‘ಮತ್ಕರ್ಮಕೃನ್ಮತ್ಪರಮಃ’ ಮಾತು ಭಕ್ತಿನಿಷ್ಠೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ‘ತೇಷಾಂ ಜ್ಞಾನೀ ನಿತ್ಯಯುಕ್ತಃ’ (7.17) ಮೊದಲಾದ ಮಾತುಗಳು ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದವು. ಎರಡೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದಾದರೆ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು? ಸಗುಣ ಉಪಾಸನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಣ ಉಪಾಸನೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಉದ್ದೇಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

The twelfth chapter opens with a question. Sridhara Swami gives its background like this: at the end of the previous chapter the words ‘matkarmakrin matparamah’ declared the excellence of the path of devotion. But words in the seventh chapter such as ‘tesham jnani nityayuktah’ (7.17) had declared the excellence of the path of knowledge too. If both are excellent, which is greater? To settle this between worship of the Lord with attributes and worship of the attributeless, he says, is the purpose of this chapter.

‘ಅಕ್ಷರ ಅವ್ಯಕ್ತ’ ಎಂದರೇನು ಎಂಬಲ್ಲೇ ಆಚಾರ್ಯರ ದಾರಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಧಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸಿಗದ ಅಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವರು ಎಲ್ಲ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಅಕ್ಷರ’ ಎಂದರೆ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮ, ಅಂದರೆ ಕಣ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗದ ಜೀವಾತ್ಮನ ಸ್ವರೂಪ, ‘ಯೋಗವಿತ್ತಮ’ ಎಂದರೆ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ತಲುಪುವವರು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ‘ಅವ್ಯಕ್ತ’ ಅವ್ಯಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶ್ರೀತತ್ತ್ವ. ‘ಉಪಾಸ್ಯ ತಾಂ ಶ್ರಿಯಮವ್ಯಕ್ತಸಂಜ್ಞಾಂ’ ಎಂಬ ಸಾಮವೇದದ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವ್ಯಕ್ತದ ಉಪಾಸನೆಗಿಂತ ಭಗವಂತನ ಉಪಾಸನೆ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ ಅದರ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

The acharyas part ways at the very question of what ‘the imperishable, the unmanifest’ is. For Shankara it is the imperishable Brahman beyond all adjuncts, not an object of the senses. Those who worship it are renunciates who have given up all desires and all action. For Ramanuja ‘akshara’ is the pratyagatma, the essential nature of the individual self, which is not manifest to the eye and the other senses, and ‘yogavittama’ means those who reach their goal most quickly. For Madhva the ‘avyakta’ here is the principle of Shri that bears the name avyakta. He quotes the Samaveda: ‘upasya tam shriyam avyaktasamjnam’, having worshipped that Shri called the unmanifest. This chapter, he says, shows that worship of the Lord is higher than worship of the unmanifest, and then gives the means to it.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಆಕಾರವಿರುವ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದೋ ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಅರ್ಜುನ ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

Whether to worship God with a form or to meditate on the formless principle is a question still in many minds today. Arjuna asks it directly.

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವ ಕಿರಿಯರು ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ.

Elders who do puja and younger people who only meditate may live in the same home. In the verses that follow we shall see that this chapter regards both with respect.