ಭಗವದ್ಗೀತೆ 12.5 ಅರ್ಥ: ಕ್ಲೇಶೋಽಧಿಕತರಸ್ತೇಷಾಮ್

ಎರಡೂ ದಾರಿಗಳು ಅವನನ್ನೇ ತಲುಪುತ್ತವೆ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಶ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಎರಡನೆಯವರೂ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುವುದಾದರೆ ಮೊದಲಿನವರು ಏಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸುಲಭತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ದೇಹವೇ ನಾನು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವರಿಗೆ ಸದಾ ಒಳಮುಖವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಕಠಿಣ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅಧಿಕತರ’ ಪದವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಶ್ರಮವಿದೆ, ಆದರೆ ದೇಹಾಭಿಮಾನವನ್ನೇ ಬಿಡಬೇಕಾದ ಅಕ್ಷರೋಪಾಸಕರಿಗೆ ಅದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು.

Both paths reach him, the difference is in the struggle. Sridhara Swami says just this: if the second group too reaches you, why are the first superior? The answer is the difference between hardship and ease. For those who take the body to be themselves, it is hard to stay always turned inward. Shankara unfolds ‘adhikatara’, greater, finely: those who work for the Lord also have their struggle, but for the worshippers of the imperishable, who must give up identification with the body itself, it is greater still.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಅವ್ಯಕ್ತಾ ಗತಿಃ’ ಎಂದರೆ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ವಿಷಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ನಡೆ, ದೇಹವೇ ಆತ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವವರಿಗೆ ಅದು ನೋವಿನಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅವ್ಯಕ್ತದ ಉಪಾಸನೆಯ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಅತಿ ಕಷ್ಟದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಸದಾಚಾರ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅವ್ಯಕ್ತದ ಉಪಾಸನೆ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೋಕ್ಷ ಕೊಡುವವನು ಅವನೊಬ್ಬನೇ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅವನೇ ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ದಾರಿ ಸುಲಭ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

For Ramanuja ‘avyakta gatih’ is the movement of a mind that has the unmanifest as its object, and those who take the body to be the self reach it only with pain. Madhva explains this at length: the path that goes through worship of the unmanifest is very hard, and needs control of the senses, right conduct and devotion to Vishnu all together. But even without worship of the unmanifest the devotees of the Lord gain liberation, for he alone is the giver of liberation. He himself supplies the means his devotees need, and so, he says, their path is the easier one.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಒಂದೇ ಗುರಿಗೆ ಹಲವು ದಾರಿಗಳು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಾಣತನ.

Many paths to one goal, but not all are equally easy for everyone. Choosing the path that suits one’s own nature is wisdom.

ಆರೋಗ್ಯದ ದಾರಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಕೆಲವರಿಗೆ ನಡಿಗೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಈಜು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಯೋಗಾಸನ. ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ವ್ಯಾಯಾಮವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಾಯಾಮ.

The path to health is the same. For some it is walking, for some swimming, for some yoga postures. The best exercise is the one we can keep up without stopping.