ಭಗವದ್ಗೀತೆ 12.12 ಅರ್ಥ: ಶ್ರೇಯೋ ಹಿ ಜ್ಞಾನಮಭ್ಯಾಸಾತ್

ಇಲ್ಲಿನ ಕ್ರಮ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ: ಏಣಿಯ ಕೊನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾದ ಫಲತ್ಯಾಗ ಧ್ಯಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲೆ? ಆಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಅಭ್ಯಾಸ’ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದ ಅಭ್ಯಾಸ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನ ಮೇಲು, ಜ್ಞಾನದೊಡನೆ ಕೂಡಿದ ಧ್ಯಾನ ಇನ್ನೂ ಮೇಲು. ಫಲತ್ಯಾಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿರುವುದು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ, ಹಿಂದಿನ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗದವನಿಗೆ ಅದು ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಸಾಧನ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ‘ಧ್ಯಾನಕ್ಕಿಂತ ಫಲತ್ಯಾಗ’ ಎಂಬುದು ಸ್ತುತಿ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಸಮರ್ಥನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು? ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಇದನ್ನು ಫಲತ್ಯಾಗದ ಸ್ತುತಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

The order here is surprising: is giving up the fruit, the last rung of the ladder, higher even than meditation? The acharyas unfold this seriously. For Shankara ‘practice’ here is practice without discrimination, knowledge is better than that, and meditation joined with knowledge better still. The praise of giving up the fruit here, he says, is meant to show that for one engaged in action who cannot follow the earlier paths, it is a means to the highest good. Madhva says directly: ‘giving up the fruit surpasses meditation’ is praise. Otherwise why would it be told to one who is unable? Sridhara Swami too calls this a praise of giving up the fruit.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗದ ಹಂತಗಳ ನಡುವೆ: ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದ ಕಠಿಣ ಸ್ಮೃತ್ಯಭ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಜ್ಞಾನ ಮೇಲು, ಇನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಿಸದ ಆ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಸಾಧನವಾದ ಧ್ಯಾನ ಮೇಲು, ಇನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಿಸದ ಧ್ಯಾನಕ್ಕಿಂತ ಫಲತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಮೇಲು. ಅಂಥ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪಾಪಗಳು ಕಳೆದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ಶಾಂತಿ. ‘ತ್ಯಾಗಾಚ್ಛಾಂತಿರನಂತರಂ’ ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ಮಾತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಆ ಶಾಂತಿಗೆ ಬೇರೆ ಕಾಲವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕಿಲ್ಲ.

Ramanuja unfolds it another way. For him the comparisons here are between stages not yet complete: direct knowledge of the self is better than a harsh practice of remembrance without love, meditation, the means to that knowledge, is better than knowledge not yet attained, and work done giving up the fruit is better than meditation not yet attained. Through such work sins wear away and the mind finds peace at once. On the last words, ‘tyagac chantir anantaram’, Shankara too says that this peace does not wait for some other time.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

‘ತ್ಯಾಗದ ಕೂಡಲೇ ಶಾಂತಿ.’ ಫಲಿತಾಂಶದ ಚಿಂತೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನ ದೊಡ್ಡ ಭಾರ. ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಗಿಸಿದ ವೈದ್ಯ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ‘ನನ್ನ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಭಾವ ನೆಮ್ಮದಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

‘From giving up comes peace at once.’ The worry over results is the mind’s great burden. For the student who has written the exam and the doctor who has finished an operation alike, the sense ‘I have done my work fully’ brings calm.

ಫಲವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಎಂದರೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರೆಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಶ್ರಮ, ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹಗುರ ಮನಸ್ಸು. ಇದು ದಣಿವು ಮತ್ತು ಆತಂಕಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ದಾರಿಯೂ ಹೌದು.

Letting go of the fruit does not mean doing the work half-heartedly. Full effort, and a light mind about the result. This is also a way of guarding against burnout and anxiety.