ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅವಿಭಕ್ತಂ ಚ ಭೂತೇಷು ವಿಭಕ್ತಮಿವ ಚ ಸ್ಥಿತಮ್।
ಭೂತಭರ್ತೃ ಚ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಗ್ರಸಿಷ್ಣು ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು ಚ ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम्।
भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam|
bhūtabhartṛ ca tajjñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca || 16 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭೂತೇಷು ಅವಿಭಕ್ತಂ ಚ (भूतेषु अविभक्तं च, bhūteṣu avibhaktaṃ ca) = ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗವಿಲ್ಲದ್ದು (undivided among beings)
- ವಿಭಕ್ತಮ್ ಇವ ಚ ಸ್ಥಿತಮ್ (विभक्तम् इव च स्थितम्, vibhaktam iva ca sthitam) = ಆದರೂ ವಿಭಾಗವಾದಂತೆ ನಿಂತಿರುವುದು (yet standing as if divided)
- ತತ್ ಜ್ಞೇಯಂ ಭೂತಭರ್ತೃ ಚ (तत् ज्ञेयं भूतभर्तृ च, tat jñeyaṃ bhūtabhartṛ ca) = ಆ ಅರಿಯಬೇಕಾದ್ದು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು (that which is to be known is the sustainer of beings)
- ಗ್ರಸಿಷ್ಣು ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು ಚ (ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च, grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca) = ನುಂಗುವುದು, ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು (the devourer and the creator)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅದು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗವಿಲ್ಲದ್ದು, ಆದರೂ ವಿಭಾಗವಾದಂತೆ ನಿಂತಿದೆ. ಆ ಅರಿಯಬೇಕಾದ್ದು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ, ನುಂಗುತ್ತದೆ, ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
It is undivided among beings, yet stands as if divided. That which is to be known sustains beings, devours them, and brings them forth.
ಶ್ಲೋಕ 13.16ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 13.16
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಉಪಮೆ ಆಕಾಶ: ಪ್ರತಿ ಮಡಕೆಯಲ್ಲೂ ಇರುವ ಆಕಾಶ ಒಂದೇ, ಮಡಕೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ವಿಭಾಗವಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿತಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೋಷಿಸುವುದು, ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ನುಂಗುವುದು, ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು, ಹಗ್ಗ ಹಾವನ್ನು ‘ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ’. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಉಪಮೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ನೊರೆ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲೇ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಲ್ಲ.
Shankara’s image is space: the space in every pot is one, yet appears divided by the pots. In the same way, being seen in each body, it appears divided. In the time of continuance it sustains, at dissolution it devours, at creation it brings forth, as a rope ‘brings forth’ a snake. Sridhara Swami gives the image of the ocean: foam rises from the ocean and dissolves back into it, and is not other than the ocean.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದು ಜೀವಾತ್ಮನ ವರ್ಣನೆ: ಅರಿಯುವವನು ಎಂಬ ಒಂದೇ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳಲ್ಲೂ ಅವಿಭಕ್ತ, ತಿಳಿಯದವರಿಗೆ ‘ಇವನು ದೇವತೆ, ಇವನು ಮನುಷ್ಯ’ ಎಂದು ವಿಭಕ್ತವಾದಂತೆ. ದೇಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದರಿಂದ ‘ಭೂತಭರ್ತೃ’, ಆಹಾರವನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ‘ಗ್ರಸಿಷ್ಣು’, ಅದರಿಂದ ಹೊಸ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ‘ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು’. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
In Ramanuja’s sense this describes the individual self: undivided in all bodies in its single form as knower, and to those who do not know, as if divided into ‘this one is a god, that one a human’. It is ‘the sustainer of beings’ because it sustains the body, ‘the devourer’ because it digests food, and ‘the creator’ because from that it produces new tissues. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲೇ ‘ನುಂಗುವುದು’ ಮತ್ತು ‘ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು’ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರುಳಿನ ಒಳಪದರದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗುತ್ತವೆ, ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಬದುಕುತ್ತವೆ.
In our own body ‘devouring’ and ‘bringing forth’ go on every moment. The cells lining the gut are renewed within a few days, and red blood cells live about four months.
ಭಾಗಗಳು ಬದಲಾದರೂ ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಅನುಭವ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಧ್ಯಾನ.
The parts change, yet the sense of ‘I’ does not. Noticing that steadiness is the meditation this verse offers.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ